Being Hélène Hendriks

Woord: Lisette van der Geest
Gepost: 13-01-2020
Ze is geliefd in de voetbalwereld, FOX-verslaggeefster en Veronica-presentatrice Hélène Hendriks, zo blijkt tijdens een lange avond meelopen door Zwolle. Maar toch ook weer niet bij iedereen. “Als ik negatieve opmerkingen niet moeiteloos van me kon laten afglijden, zou ik echt een zwaar leven hebben.”

Beeld: Klaas Jan van der Weij
Eerder verschenen in SANTOS #11, maart 2019

Hélène Hendriks grinnikt. Haar ellebogen gaan naar buiten, haar handen blijven aan het stuur en met een ruime bocht parkeert ze een zilvergrijs bestelbusje in een van de vakken bij het stadion van PEC Zwolle. Haar Brabantse accent een paar tandjes sterker dan gebruikelijk: “Even een draaitje maken hoor.’’

Aan zelfspot lijkt in het leven van ’s lands bekendste voetbalpresentatrice en -verslaggeefster, nog niet zo lang geleden uitgeroepen tot Sportjournalist van het Jaar 2018, geen gebrek. Eerder op de dag vertelde ze haar collega’s in de studio van Talpa over een recente fotoshoot samen met een presentatrice van SBS6. Hendriks, staand met de armen over elkaar en haar benen iets uiteen: “Ik werd dus zó neergezet, vervolgens zijn er 20.000 foto’s gemaakt waarbij zij op elke foto anders poseerde. Werd mij daarna gevraagd of ik een voorkeur voor een foto had. Ja, ik stond overal precies hetzelfde op. Ik kan dat gewoon niet.” Lachers op de hand.

Ze valt op, blijkt tijdens een lange avond in haar kielzog. “Presentator”, klinkt het als ze door de gangen van het stadion van PEC Zwolle loopt. De muts op haar hoofd – het vriest twee graden – belemmert de onbekende spreker niet haar te herkennen. Hendriks groet. Doet ze altijd. Ze snapt het niet als profvoetballers de spelersbus uitstappen en zonder op te kijken naar fans het stadion betreden. Die geluidloos langs vrijwilligers die deuren openhouden en verzorgers die hun sporttassen van de grond aanreiken schieten. “Hoe moeilijk is het nou om even iets te zeggen?”

Het is de eerste competitiedag na de winterstop en Hendriks draait een dubbele dienst. Een paar dagen geleden kreeg ze het verzoek deze zaterdag overdag in Hilversum de presentatie van de oefeninterland van het Nederlands vrouwenelftal tegen Zuid-Afrika te doen. Het maakt haar agenda vol. Rond elf uur ’s ochtends in de studio voor de voorbereiding, tegen vier uur, vlak na de uitzending, haasten naar Zwolle waar nog precies voldoende tijd is om even het bord vol te scheppen aan het buffet – een hamburger, wat broodjes en aardappeltjes – voor ze begint met het presenteren van de wedstrijd tussen PEC Zwolle en Feyenoord voor FOX. En dan straks, rond middernacht, eindelijk thuis in Breda.

Daarom leende ze een bus van een familielid. “Ik heb een elektrische auto, maar ben bang dat die het niet haalt met deze route. Dan moet er maar net een oplaadpunt vrij zijn. Ja, handig is het niet. Ik heb die auto dan ook niet zelf gekozen.”

Vorig jaar tekende ze voor vijf jaar bij Talpa. Een journalistieke opleiding deed Hendriks nooit. Wel was ze al op jonge leeftijd groot sportliefhebber. “Ik keek alles.” Ze hockeyde in de hoofdklasse, waaronder korte tijd bij topclub Den Bosch, volgde de sportacademie, en werkte vervolgens als gymlerares. Tot ze tijdens haar topsportcarrière per toeval in aanraking kwam met de journalistiek. Of ze een dag per week voor een lokale commerciële tv-zender NAC TV wilde presenteren? Dat leek haar wel wat. “Pas daarna ging ik denken: O, ik zou wel verder willen in de sportjournalistiek.”

Laat haar maar op het veld staan zoals vanavond voor en na de wedstrijd, dat vindt ze het leukst. “Dan zie je de sporters, heb je interactie en ruik je het gras.” Het feit dat in Zwolle op kunstgras gespeeld wordt even daargelaten.

De onvoorspelbaarheid vindt ze een uitdaging. Er kan altijd iets onverwachts gebeuren: licht dat uitvalt, omgevingsgeluid. Of, zoals in Zwolle: een mascotte die naast haar gaat staan vlak voordat de opnames beginnen – “Je mag er altijd bij komen als ik Jaap Stam straks interview, hoor. Geen probleem.”

Voor de kleedkamer van Feyenoord begroet de materiaalverzorger haar en een collega uitbundig. “Hoe is het, schat? Ja, túúrlijk gaat het met mij goed. Jullie zijn vrouwen in een mannenwereld. Als ik jullie zie, is mijn avond goed.”

Zelf vindt Hendriks het wel meevallen, haar status aparte in haar wereld. Maar bijna dagelijks krijgt ze er opmerkingen over. Waar ze ook gaat. Bij PEC, tijdens een wandeling door de stad, overal. Hendriks met aangezet Brabants accent: “Hoe voelt dat nou, als vrouw in een mannenwereld?”

En dat is los van alle andere vaak journalistieke verzoeken om haar mening te geven over het geringe aantal vrouwen in haar wereld. “Ik word soms echt een beetje moe van dat laatste. Ik vind het namelijk een non-discussie. Er zijn heel veel vrouwen in de voetballerij. Als je alleen al kijkt wie er allemaal bij FOX rondlopen, of neem Veronica, waar kansen gegeven worden aan vrouwen. Maar goed, het is wel zo dat er procentueel gezien weinig vrouwen zijn die dit werk interessant vinden.”

Een minderheid valt nu eenmaal op. En in díé minderheid valt Hendriks nog eens extra op. Neem een week eerder, toen was ze ook al onderwerp van gesprek. Hendriks had een presentatieklus in een zaaltje naast de EK shorttrack – tijdens de winterstop is er af en toe tijd voor schnabbels – en ze was opgemerkt door mannelijke collega’s van een andere omroep.

Jij wist dat niet, want je kwam niet in de persruimte van de EK, maar vervolgens werd besproken wat je aan had.
Hendriks begint te lachen en somt vervolgens ongevraagd op: “Ja. Een coltrui, leren broek en hakken.”

Maar dat is toch bijzonder?
“Ja, maar dat is altijd zo. Het gaat altijd over wat ik aan heb. De ene keer vinden ze je een lelijk mormel, de andere keer zeggen ze: ‘Zo, ziet er goed uit.’ Ja, daar kan ik niks mee. Ik heb een presentatie, dus ik kleed me een beetje zoals wordt verwacht. Verzorgd en vrouwelijk. Dat het er daarna over gaat... Ja, dat zal wel.”

Echt ijdel is Hendriks niet. Over de blauwlederen tas met FOX-logo die ze vandaag met zich meedraagt zegt ze: “Die kreeg ik omdat ze niet wilden dat ik steeds met plastic supermarkttassen kwam aanzetten.” Die tas maakt genoeg meters. Korte interviews op het veld. Door de gangen heen naar de spelersbus. Opwarmen met thee in de perskamer en dan weer richting het veld. Hendriks is vrijwel continu in beweging. In de tunnel stopt ze even bij het rijtje kinderen dat wacht om het veld op te gaan, buigt zich wat voorover naar hun hoogte en stampt met haar voeten op de grond. “Wel blijven bewegen hè, met deze kou.”

Ze krijgt vaker opmerkingen over haar uiterlijk dan het gros van haar mannelijke collega’s. Vaak gaat het via social media, soms live. Maar in het laatste geval is dat altijd positief. “Ik zou het heel grappig vinden als iemand op me afkomt om te zeggen: ‘Goh, wat ben jij lélijk.’ Ik denk dat ik dan alleen maar denk: Jij durft, en met humor reageer.”

Vandaag, gevolgd door een fotocamera, gaat regelmatig grappend haar tong uit de mond in het voorbijgaan. Ze kan het niet laten. “Ik denk dat ik het haat om mezelf op foto’s te zien, omdat ik weet dat ik niet fotogeniek ben. Dat is toch een stukje onzekerheid. Terwijl ik negatieve opmerkingen vaak moeiteloos van me laat afglijden, maar dat is anders. Als ik dat niet zou doen, zou ik echt een zwaar leven hebben.”

Want kritiek leest ze vaak wel. Daar is geen ontkomen aan in haar werk. Tijdens de wedstrijd scrolt ze door Twitter. Even peilen wat de stemming van het publiek is over de wedstrijd voordat ze straks weer voor de camera verschijnt. “En ja, dan kom je ook opmerkingen over jezelf tegen.”

Een kijker die via de sociale media laat weten dat ze niet goed articuleerde? Hendriks lacht erom en zegt: “Hij heeft ook gelijk. Hij weet alleen niet dat ik onverwachts snel moest afronden. Maar ja, het klopt wel wat hij zegt.”

Ze gaat de tunnel door en passeert de materiaalverzorger van Feyenoord. Zijn hand gaat naar een deel van een muurschildering en lachend vraagt hij of ze hierin hetzelfde herkent als hij, hintend op een geslachtsdeel. Hendriks loopt lachend door.

De masten in Zwolle schijnen deze avond bundels licht op het veld. Op bezoek bij een kleinere club als Zwolle is leuker dan bij het zakelijkere Ajax, vindt ze. Gemoedelijker. Vrijwilligers maken een praatje. Tegen het einde van de wedstrijd staat Hendriks te grappen met spelers op de reservebank van Zwolle. Een toeschouwer roept een paar meter verderop agressieve teksten naar Giovanni van Bronckhorst, maar zowel de Feyenoord-trainer als Hendriks luistert niet. Hendriks kijkt naar het veld en ziet Jaap Stam held worden bij zijn debuut als trainer in de Eredivisie.

Geroutineerd interviewt ze daarna beide trainers in de mixed zone. Soms verbazen collega’s zich over de vragen die ze stelt. “Dat je dat durfde”, hoort ze dan. Een gesprek waarin ze stug doorvroeg bij een chagrijnige Hakim Ziyech ging viraal. “Ik kan misschien iets directer zijn, juist doordat ik vrouw ben. Een man tegenover een man is ook een haantje met een haantje.”

De weg naar waar ze nu staat, was lang. “Het was toen ik begon niet van: ‘Eh nou, we pakken haar en we gaan staan.’ Nee, ik heb heel veel kilometers gemaakt. Moest veel slikken en hard werken. Dat deed ik uit liefde voor het vak.”

De beginfase voor landelijke televisie op een typische mannenzender was eveneens zwaar. “Blond, vrouw én hockeyster. Ja, dan snap ik natuurlijk ook wel dat je in de voetballerij aan alle kanten getest wordt. Mensen deden het niet bewust. Bij De Eretribune zat ik naast Jan Joost [van Gangelen, red.], een autoriteit, een man. Stelde ik een vraag, dan was het bijna natuurlijk voor mensen om richting hem te antwoorden. Gingen ze met hem in discussie. Zeker de wat oudere gasten waren een vrouw niet gewend. Logisch. Maar dat voelde af en toe best wel klote.”

Weer klinkt de lach die die dag zo vaak te horen is tijdens het volgen van Hendriks. “Maar dat liet ik nooit blijken.”

Maar ondertussen zat je tijdens de uitzending te balen?
“Ja, en dan moet je nog vier uur, hè? Maar dat zet je zo snel mogelijk aan de kant.”

Maar wat dacht je als de camera uitstond?
“Ik had weleens dat ik naar huis reed en wist dat ik de volgende dag weer moest...”

Hendriks slaakt een diepe zucht en rolt vermoeid met haar ogen om uit te beelden hoe ze vervolgens op die momenten achter het stuur zat. Ze haalt haar schouders op. “Maar ja, dacht ik dan. Dan gaan we maar weer.”

Waarom ging je dan weer?
“Omdat ik dingen ook wel weer makkelijk van me af kan zetten. Dat leer je ook in topsport: je moet kritiek kunnen ontvangen, bedenken of ze gelijk hebben of niet en of je daar wat mee kunt, en vervolgens afsluiten en door.”

Rond half elf ’s avonds zit het erop. Hendriks pakt haar blauwleren tas. Ze loopt via de gang naar de buitendeur richting de parkeerplaats met de zilvergrijze bus. Op naar een dag vrij, naar voetbalkijken in joggingbroek op de bank. Tot een uitgestoken hand haar vlak voor de uitgang doet stoppen. Een toeschouwer. “Meisje, mag ik je even een hand geven? Jij doet het écht goed, als vrouw.”

Genoten van dit verhaal? Overweeg dan eens supporter te worden van SANTOS, dan kunnen wij zulke verhalen blijven maken en krijg jij vier keer per jaar ons magazine thuisbezorgd. Klik hier om je aan te melden, krijg je er nog de nieuwste verhalenbundel van Wilfried de Jong bij ook.

Lees ook
SANTOS #15: Eredivisie Shirtbijbel

Eredivisie Shirtbijbel

Of we een tijdloze voetbalshirtbijbel wilden maken, met alle clubs erin die ooit in de eredivisie hebben gespeeld? Natuurlijk wilden we dat. Een beter onderwerp bestaat haast niet.
SANTOS #13: De 25 schoonheden van het amateurvoetbal

Broodje
bal

Het broodje bal is de meest onderschatte snack uit de Nederlandse voetbalkantine, betoogt Sjoerd Mossou. Daarom graag uw aandacht voor de van het vet druipende gehaktbal en het zachte puntje van vijftien cent uit een doorschijnende zak. Eet smakelijk!
SANTOS #14: Engeland special

De keeper, de kopbal,
de redding, de hond
en de duik

Ze mogen zich voor van alles op de borst kloppen, maar de beste voetballer aller tijden komt niet uit Engeland. De beste doelman wellicht wel. Of in ieder geval: de keeper met de meest legendarische save(s) aller tijden. Wilfried de Jong over Gordon Banks (1937-2019), de doelman die net zo gemakkelijk een zwerfhond klemvast nam als een kopbal van Pelé uit zijn goal ranselde.
SANTOS #14: Engeland special

De meest eigenwijze club van Engeland

De kleine non-league club Lewes FC overleefde een bijna-faillissement en geldt tegenwoordig als een voorbeeld voor andere clubs. Hoe? Door alles nét even anders te doen dan de rest. “We zijn niet tegendraads om het tegendraads zijn. We willen gewoon het goede doen.”
SANTOS SPECIAL: 100 JAAR BEKERVOETBAL

Ooit winnen
wij ’m

Voor iedere supporter van een kleine club is de KNVB Beker de heilige graal, een obsessie, de ultieme beloning voor jarenlange trouw. Totdat je – zoals bijna altijd – roemloos wordt uitgeschakeld. Dan wil je er acuut niets meer van weten, van die verdomde beker. Een essay van Sjoerd Mossou.
Reportage

Op pad met
lotingkoning
Heinrich Welling

Eigenlijk is Heinrich Welling competitieplanner en coördinator wedstrijdzaken bij de KNVB, maar Nederland kent hem als de snordragende ‘baas der balletjes’ tijdens bekerlotingen. Hij doet ze overal in het land, ook voor jeugdcups, ruim twintig keer per seizoen. “Roep het maar lekker hard, Mathijs!”