De dag dat filmster Jayne Mansfield Het Kasteel veroverde

Woord: Dennis van Bergen
Gepost: 11-10-2019
Uit het niets stond ze daar op het veld, Jayne Mansfield, de Amerikaanse seksbom, voorafgaand aan de Eredivisiewedstrijd Sparta-DOS in 1957. Het had nogal wat impact op Het Kasteel, vooral op vedette Rinus ‘De Rots’ Terlouw.

Beeld: Hollandse Hoogte, Awé Krijger Fotografie
Eerder verschenen in SANTOS #11, maart 2019.

Het gaat te ver om te zeggen dat het leven van Freek van der Lee (84) beheerst wordt door Jayne Mansfield. Toch zijn er dagen bij dat de vroegere Sparta-verdediger aan haar terugdenkt. Dan ziet hij de fiere Hollywood-ster plots weer voorbij paraderen in haar blauwe kokerrok, haar borsten gehuld in een tamelijk nauwe verpakking. Prompt is het dan net alsof haar parfumgeur weer door zijn seniorenflat waait. Alsof haar elegante naaldhakken over zijn keukenvloer tikken, net als toen in de catacomben van Het Kasteel. “Ja, dat hebbie natuurlijk nog weleens, hè”, zegt de Rotterdammer. “Alles zat er wel zo’n beetje aan bij Jayne.”

Playmate

Buiten, in Rotterdam Ommoord, raast een ijzige wind langs de verzameling aan flats. Binnen, in een van die gebouwen, lurkt Van der Lee ontspannen van een kopje koffie. Of hij nog eens wilde terugblikken op 13 oktober 1957, de dag dat de Amerikaanse seksbom Jayne Mansfield de aftrap verrichtte van de wedstrijd Sparta-DOS, was hem daags eerder gevraagd. Van der Lee, een van de weinige nog levende selectiespelers uit die tijd, vond het prima. Maar, voegde hij eraan toe, best kans dat hij niet elk detail meer zou kunnen oplepelen. Niet eens zozeer omdat het alweer een poosje geleden is dat Mansfield, tot ieders verbazing, Spangen aandeed. Laat staan dat Van der Lee zijn herinneringen niet geheel meer op orde heeft – zijn geheugen werkt nog altijd prima. Nee, veel meer vanwege de impact die de gebeurtenis op hem heeft gemaakt. “Het ging allemaal zo snel, joh. Je geloofde als jong kereltje gewoon niet wat je meemaakte. Jayne Mansfield uit Amerika… Die kwam je niet elke dag tegen op de Lijnbaan, hoor. We stonden allemaal met open mond te kijken naar dat levende wonder dat voorbijkwam.”

Want een wonder is het, die bewuste oktobermiddag, als de laatste zonnestralen van 1957 over Rotterdam-West stralen en Het Kasteel volgepakt zit met 19.000 toeschouwers. Geen Spartaan die er een andere mening op na zal houden. Het is de tijd dat Sparta nog een topclub is in de Eredivisie, de bolhoed en bolknak tot de uitrusting van vrijwel elke supporter behoren, en de zwart-wittelevisie de nieuwste gadget is voor de gefortuneerden onder de Sparta-aanhang.

Die dag leunt Jayne Mansfield, artiestennaam van Vera Jayne Palmer, plots tegen de gevel van de bestuurskamer. In een soortgelijke pose als waarin de blondine kort daarvoor nog playmate van de maand is geweest in Playboy. En waarin ze een poosje later haar gewonnen Theatre World Award zal vieren. Sensueel, prikkelend, uitdagend. Het type Marilyn Monroe, zij het net een tikkeltje jonger. Het Kasteel is voor Mansfield een tussenstop op weg naar het Prinses Theater aan de Schiedamseweg, waar de actrice de première van een van haar films zal bijwonen.

“En dat was wat, hoor”, vertelt Van der Lee. “Wij kenden Jayne alleen van de pakjes kauwgom. Daar zaten in die tijd altijd van die plakplaatjes van filmsterren bij, weet je niet? Elke keer als je kauwgom kocht, hoopte je dat je Jayne uit je pakje haalde. Dan smaakte je kauwgom extra lekker.”

Gewoonlijk zagen ze alleen kerels in een korte broek rennen, nu liep daar opeens een lekker ding voor de tribune langs.
Piet de Vries (80), destijds toeschouwer

Dat maakt dat hij – net als zo veel Rotterdammers – in die jaren regelmatig naar bioscoop Arena aan de Kruiskade gaat. Daar wil het diepe decolleté van Mansfield immers nog weleens op het witte doek voorbijkomen, als hoofdrolspeelster in de film The Burglar bijvoorbeeld. En later in Kiss Them for Me en It Happened in Athens. “Wijffie hoor, die Jayne. Het was geregeld knokken voor een mooi plekkie in de bioscoop”, zegt Van der Lee. “Puur vanwege Jayne, de vrouw van wie bijna elke man droomde. Wat zeg ik: élke man.”

Andere getuigen blijken lastig te traceren. Veel ploeggenoten die erbij waren, leven niet meer. Door de telefoon beaamt oud-Spartaan Piet de Vries (80) de gesproken serenade van oud-ploegmaat Van der Lee aan het adres van Mansfield volmondig. De Vries zat destijds nog niet bij de selectie, maar was als toeschouwer aanwezig. “Ook de toeschouwers vonden het prachtig natuurlijk, zo’n beroemde filmster die over dat gras drentelde. Gewoonlijk zagen ze alleen kerels in een korte broek rennen, nu liep daar opeens een lekker ding voor de tribune langs. Dat was weer eens iets anders. Het heeft een ongelooflijke indruk gemaakt op iedereen met een Sparta-hart.”

Jaloersmakend

Van der Lee ziet de gezichten van de spelers in de spelerstunnel voorafgaand aan Sparta-DOS nóg voor zich, wanneer zij zich vergezeld weten door de 24-jarige Amerikaanse, kort voordat ze samen het veld betreden. Het is een mengeling van verbazing, opwinding en verlegenheid die door de ruimte giert. Tinus Bosselaar, Hans de Koning, Tonny van Ede en al die anderen die tijdens het klaverjassen vaak het hoogste woord hebben; muisstil zijn ze. De meeste spelers krijgen een hand van de filmster. Een enkeling, zoals Sparta-keeper Andries van Dijk, een zoen. Van der Lee zelf, wisselspeler in het Rotterdamse elftal, moet het doen met een vriendelijk knikje van Mansfield. “Met de andere jongens die niet speelden, moest ik de andere kant uit. Ik heb Jayne helaas dus maar heel kort kunnen zien. Een paar seconden, hooguit. Maar ze keek me wel aan, hoor, met die mooie ogen van haar.”

Rinus Terlouw (foto boven) heeft meer geluk. De ervaren stopperspil, met 34 wedstrijden voor het Nederlands elftal op zijn naam een icoon in het rood-wit, ontvangt op de middenstip niet alleen een stevige pakkerd van de actrice. Hij wordt ook nog eens hartstochtelijk door haar omhelsd. Jaloersmakend voor Van der Lee, die toekijkt vanaf het terras op het oude Kasteel, waar in die tijd de reserves moeten plaatsnemen. “Achteraf, in de kleedkamer, kwamen natuurlijk de grote verhalen over Jayne. De ene speler had zus met haar gedaan, de andere weer zo. Het scheelde maar weinig of ze waren met haar getrouwd. Nou ja, wanneer je alle anekdotes moest geloven dan. Maar volgens mij was Rinus de enige Spartaan die zo intiem is geweest met Jayne.”

Terlouw, die aan het begin van dat seizoen voor 37.500 gulden is over gekomen van stadsgenoot Xerxes, moet letterlijk even bijkomen van de zoen. Nadat Bosselaar Sparta nog wel op voorsprong heeft geschoten op Het Kasteel, belandt de Rotterdamse club in een enorme inzinking. Die anders zo stabiele defensie blijkt deze oktobermiddag zo bestendig als behang op een vochtige muur. Liefst zeven doelpunten krijgt de ploeg van manager Denis Neville te incasseren tegen DOS. Het Vrije Volk vraagt zich hardop af hoe dat kan. “Er hapert iets aan de verdediging, zult u zeggen”, schrijft de krant een dag later. “Toch zijn het dezelfde knapen, die voordien zulke eclatante overwinningen hielpen bewerkstelligen.”

De oorzaak, denkt de krant: Jayne Mansfield. Waar DOS-keeper Frans de Munck, door de actrice eveneens getrakteerd op een flinke laag rode lippenstift (foto boven), kracht put uit de ontmoeting, heeft haar aanwezigheid op de Sparta-spelers juist een verlammende werking. Bij aanvoerder Terlouw voorop. ‘De Rots’, die sinds zijn debuut in 1948 doorgaans zo moeilijk te passeren is, wordt langs alle kanten voorbijgehold door DOS-spits Tonny van der Linden, die driemaal scoort. Door toedoen van Mansfield is Terlouw een “oude man” geworden, stelt Het Vrije Volk vast. Al zou, voegt het dagblad er wel aan toe, het “bijzonder onvriendelijk zijn om haar de volledige schuld van de nederlaag in de schoenen te schuiven”. Want: “De platinablonde filmdiva gaf het begin van deze wedstrijd – met het heerlijke najaarszonnetje – juist een extra charmant cachet.”

“Het was pijnlijk om te zien”, vertelt Van der Lee. “Rinus was de man tegen wie we allemaal opkeken, tegen wie we ‘meneer’ zeiden. Áls we hem al durfden aan te spreken. We hadden allemaal ons eigen haakje in de kleedkamer, één haakje dus. Alleen Rinus had er vier. Puur vanwege zijn status. Je kwam er niet op om daar iets van te zeggen, was-ie te groot voor. Hij zat in zijn nadagen, maar hij bleef een instituut in de spelersgroep. En dan overkomt uitgerekend hem dit. Rinus was bevangen door de zoen van Jayne.”

Sparta-aanhanger Jules Deelder, die als dertienjarige getuige is van een van de meest legendarische wedstrijden uit de geschiedenis van de Spangenaren, zou er later het volgende over schrijven in zijn bundel Drukke Dagen: “ ‘Hahaha! Mot je kijke! Rinus sta met een paal in z’n broek’, gnuifde de jongenstribune, ‘astie nou de bal nog maar ken vinde!’ ”

Dankbaar

De wedstrijd tegen DOS leidt voor Terlouw impliciet het einde van zijn loopbaan als voetballer in. In 1958, amper een paar maanden na De Zoen, zwaait hij af bij Sparta. Na een korte trainerscarrière verbreekt hij vervolgens alle banden met de voetballerij om zich nadien toe te leggen op een kerkelijk leven. Het publieke leven van Mansfield – die er een optrekje met veertig kamers aan Beverly Hills Sunset Boulevard op nahoudt – eindigt eveneens vrij plotseling. Tien jaar, drie huwelijken en talloze nachtclubbezoeken na haar entree op Het Kasteel overlijdt de actrice op 34-jarige leeftijd aan de gevolgen van een auto-ongeluk.

Jayne is mijn redding geweest. Anders had ik nu geen 140 wedstrijden Sparta 1 achter mijn naam gehad.
Freek van der Lee (84), destijds Sparta-speler

Voor Van der Lee is de wedstrijd Sparta-DOS daarentegen juist de aanzet tot zijn doorbraak in het eerste elftal van de Rotterdamse club. Net als voor de Volendammer Jannie Schilder, die tot aan het duel met de Utrechters eveneens genoegen moet nemen met een bijrol onder manager Neville. “Ik zie Jan en mij nóg zitten op de tribune”, zegt Van der Lee, die later ook nog voor ADO zou spelen. “We keken elkaar aan, wreven verlekkerd in onze handen, en zeiden: ‘Nu gaat onze kans in het eerste elftal komen’. Zo werkt dat nu eenmaal in een spelersgroep. En, inderdaad, die kans kwam. Ik meen al die daaropvolgende wedstrijd.”

Van der Lee lijkt zich weer even dat aanstormende Sparta-talent van 21 jaar te voelen. Vanuit zijn stoel in zijn flatwoning werpt de tachtiger een blik op het noordwesten van de stad, het domein waar de roemruchte Sparta-geschiedenis op zovele plekken voelbaar is. En waar hij, als belangrijke schakel in de kampioensploeg van 1959, nog altijd liefdevol als held wordt omarmd. Jongensachtig enthousiast: “Met dank aan Jayne. Ze is mijn redding geweest. Anders had ik nu geen 140 wedstrijden Sparta 1 achter mijn naam gehad. Een zoen mag ik dan misgelopen zijn; ik ben dat wijffie voor eeuwig dankbaar.”

Genoten van dit verhaal? Overweeg dan eens supporter te worden van SANTOS, dan kunnen wij zulke verhalen blijven maken en krijg jij vier keer per jaar ons magazine thuisbezorgd. Klik hier om je aan te melden, krijg je er nog de nieuwste verhalenbundel van Wilfried de Jong bij ook.

Lees ook
Overig

Ernst Happel
terug in Rotterdam

Wilfried de Jong laat Ernst Happel (1925-1992) voor heel even terugkeren op aarde. “Ach meiner Junge, das war einmal.”
Binnendoor

Danny
Koevermans

“Een goede amateurclub is de ideale samenleving. Als jij niks te doen hebt in je vrije weekeinde en je wilt wat aanspraak, ga je lekker naar je club. Bakkie koffie, beetje kletsen, even de B1 kijken in de ochtend, daarna het eerste, daarna een drankje. In een voetbalkantine kun je altijd terecht.”
SANTOS SPECIAL: 100 JAAR BEKERVOETBAL

Ooit winnen
wij ’m

Voor iedere supporter van een kleine club is de KNVB Beker de heilige graal, een obsessie, de ultieme beloning voor jarenlange trouw. Totdat je – zoals bijna altijd – roemloos wordt uitgeschakeld. Dan wil je er acuut niets meer van weten, van die verdomde beker. Een essay van Sjoerd Mossou.
SANTOS #04: DE KLASSIEKER

Allebei rood-wit,
toch oneindig anders

Ajax en Feyenoord koesteren hun zo herkenbare clubtenue, beroemd tot in alle uithoeken van de wereld. Maar wat vertelt het shirt over de identiteit van beide clubs – en wat over De Klassieker? Op zoek naar sentiment, smaak en schoonheid.
Reconstructie

Feyenoorder Cruijff
en de vier
klassiekers

Juist in het seizoen (1983-1984) dat Ajax en Feyenoord vier keer tegen elkaar speelden, kwam Johan Cruijff uit voor de club uit Rotterdam. Een reconstructie van het klassieke kwartet door de ogen van directbetrokkenen.
SANTOS #08: MESSI'S MISSIE

De dribbelkunst van
Lionel Messi
volgens Jan Mulder

Probeer de ongeëvenaarde dribbelkunst van Lionel Andrés Messi eens groots te duiden, vroeg SANTOS aan Jan Mulder. Dat lukte met verve, al vond Jan zelf van niet. “Messi heeft ons dribbels geschonken die je met de uitvinding van Johannes Gutenberg, en Laurens Janszoon Coster zo u wilt, niet kunt duiden aan de nabestaanden van SANTOS-lezers. Je moet het hebben gezien.”