De meest eigenwijze club van Engeland

Woord: Ruud Verstraten
Gepost: 07-02-2020
De kleine non-league club Lewes FC overleefde een bijna-faillissement en geldt tegenwoordig als een voorbeeld voor andere clubs. Hoe? Door alles nét even anders te doen dan de rest. “We zijn niet tegendraads om het tegendraads zijn. We willen gewoon het goede doen.”

Beeld: Jon Barmby
Eerder verschenen in SANTOS #14, november 2019

Woensdagavond, vijf voor half zeven. Jon Barmby (31) leidt ons door de straten van Lewes, een schilderachtig stadje iets boven Brighton. De route gaat langs een metershoog billboard met de aanmoediging om toch vooral thuis te blijven en vanaf de bank Premier League-voetbal te kijken, maar Barmby heeft er geen oog voor; de stadionlichten even verderop lonken. Barmby, in het dagelijks leven fotograaf en ontwerper, gaat al sinds zijn zesde samen met zijn vader naar West Ham United, maar heeft er sinds een jaar of vier een nieuwe liefde bij: Lewes FC, misschien wel de meest eigenwijze club van Engeland. Maar over dat eigenwijze later meer.

Vraag Barmby niet om te kiezen tussen zijn twee seizoenkaarten (hoeft ook niet, want als bij een wonder spelen West Ham United en Lewes om en om thuis) – het zou hem in acute gewetensnood brengen. West Ham zit in zijn hart, maar de megalomane Premier League trekt hem steeds minder: “Bij West Ham ben ik klant, bij Lewes supporter.”

Perfecte mismatch

In plaats van linksaf het stadion in te lopen, gaat Barmby rechtsaf, een heuveltje achter Philcox Terrace op – zoals niets in Lewes vlak is, zelfs het veld van de plaatselijke FC niet, waarover je vanaf de top van het heuveltje een prachtig uitzicht hebt. Barmby: “Welcome to The Dripping Pan, a perfect mismatch between the weird and wonderful.”

Aan die woorden is niets gelogen, zo blijkt even later, want het duel tussen de mannen van Lewes FC en die van Corinthian-Casuals FC op het zevende niveau voldoet aan zo’n beetje alle kenmerken van het Engelse non-league football, het semiprofessionele schemergebied tussen de Football League (het profvoetbal) en het amateurvoetbal. Zo wordt de thuisclub vanavond geleid door een van de assistent-trainers, omdat manager Darren Freeman daags ervoor is opgestapt om aan de slag te gaan als spelersmakelaar; heeft de tegenstander uit Zuidwest-Londen maar ternauwernood meer supporters meegebracht dan spandoeken (elf om negen); en denken de Lewes-getrouwen hoe langer een doelpunt van hun club uitblijft met steeds meer weemoed terug aan spits Billy Medlock, die tijdens het seizoen 2017-2018 kwam aanwaaien, ‘The Rooks’ hoogstpersoonlijk naar promotie schoot, maar vervolgens toch liever bleek te golfen op zijn vrije zaterdagmiddag (redactionele nabrander: Billy is back). Een van de toeschouwers stelt in de rust: “In de non-league word je zo vaak verrast, dat eigenlijk niets meer écht een verrassing is.”

En ja, dan dat stadion, met die curieuze naam The Dripping Pan, al sinds de oprichting in 1885 het thuis van Lewes FC: twee ogenschijnlijk lukraak opgetrokken tribunes, een kwartet strandhutten die dienstdoen als skyboxen en een verdwaald uitvak dat die functie slechts in naam uitdraagt. Dat alles omgeven door wat moet doorgaan voor een historische stadsmuur – het is met recht een perfecte mismatch te noemen

Supporters zijn de baas

Het mag dan non-league football op z’n best zijn, toch is Lewes FC allerminst een doorsnee non-league club. De kleine club uit Zuid-Engeland haalde de laatste jaren de nationale en zelfs internationale pers door alles nét even anders te doen. Door die unieke skyboxen annex strandhutjes in de hoek van het veld bijvoorbeeld, sommige opgesierd met graffiti. Door in Lewes geplaatste vluchtelingen gratis binnen te laten. Door mannen en vrouwen gelijke salarissen te betalen. Én door de macht in handen te leggen van de supporters en hen ook een beetje clubeigenaar te maken.

Want fotograaf en gids van deze avond Barmby is, samen met nog zo’n 1.500 anderen, naast supporter óók eigenaar van de club. Het is geen alledaags model, zeker niet in Engeland, waar clubs veelal in handen zijn van een particuliere eigenaar of investeerder(s), maar wel eentje dat de laatste jaren aan populariteit wint. Deels uit protest tegen de doorslaande commercialisering en macht van de investeerders, zoals bij AFC Wimbledon en FC United of Manchester; deels simpelweg om te voorkomen dat hun club kopje-onder gaat.

Anders dan anders

Voorzitter Stuart Fuller (49), vanavond ook de stadionspeaker van dienst: “In 2010 waren we min of meer bankroet, er was in de jaren daarvoor simpelweg te veel uitgegeven. Een groep van zes supporters heeft toen het initiatief genomen om de club voor één pond over te nemen.” Lachend: “Cash, ja.”

Fuller had als consultant enige ervaring in het voetbalwereldje en werd al vlug benaderd om mee te denken, maar echt gehinderd door kennis van zaken werden de nieuwbakken voetbalbestuurders niet, bekent hij. “De een was een voor een Oscar genomineerde scriptschrijver, anderen waren marketeer of runden een beleggingsfonds.” Fuller ziet het juist als een voordeel, vertelt hij tussen het aankondigen van de wissels door. “In mijn ogen is het moderne voetbal stuk, met zijn grenzeloze ambitie en hebzucht. We wilden het juist anders doen. En weet je wat het grappige is? Tegenwoordig zijn wij degenen die om advies worden gevraagd door bestuurders van andere clubs.”

Dat eigenzinnige werd de afgelopen jaren de rode draad van Lewes FC, een handelsmerk misschien wel. “We houden er hier wel van om de dingen anders te doen”, zegt John Peel (36), sinds 2015 één van Lewes’ elf directors-op-vrijwillige-basis en vanavond tevens belast met de muziek en het schoonmaken van de kleedkamers na afloop van de wedstrijd.

Zo is zijn club de eerste van Engeland die borden ophangt tegen homofobie en die zonnepanelen installeert. En in een tijd waarin meer dan de helft (!) van de clubs uit de Premier League en de Championship zich laat sponsoren door wedkantoren, doet Lewes FC de voorkant van het shirt doodleuk cadeau aan een stichting. Sterker nog: aan een stichting die juist aandacht vraagt voor de problemen die al die wedkantoren veroorzaken.

Peel: “We zijn niet tegendraads om het tegendraads zijn. We willen gewoon het goede doen. De club is er nog dóór de gemeenschap, daarom willen we er ook zijn vóór de gemeenschap. Het is bijvoorbeeld een feit dat gokken tot veel problemen leidt, dat het mensenlevens kost zelfs. Wij willen het debat openen, mensen aan het denken zetten.”

Is het ook niet een slimme pr-stunt? Peel haalt zijn schouders op. “Dan is het er volgens mij wel eentje met een verdomd goede boodschap... Weet je, misschien zouden we meer kunnen verdienen als we in zee zouden gaan met een wedkantoor. Maar geloof me, op deze manier slaapt het heel wat lekkerder ’s nachts.”

Equality FC

Haalde Lewes met de bijzondere shirtreclame de nationale pers, in 2017 was de club zelfs even wereldnieuws, toen het besloot om onder de noemer Equality FC als eerste club ter wereld de vrouwen evenveel te betalen als de mannen. Een revolutionair besluit, door voorzitter Fuller deze avond teruggebracht tot de kern: “Van de elf directors zijn er geloof ik acht die zelf dochters hebben. We zouden het niet oké vinden als onze dochters ergens zouden werken waar ze klein worden gehouden en niet dezelfde mogelijkheden krijgen als mannen, dus waarom dan wel bij onze eigen voetbalclub?”

Toch is de praktijk weerbarstiger, ervaart Maggie Murphy (36), sinds deze zomer general manager van de vrouwen van Lewes FC. Want er hoeft maar een linkje op de website niet te werken of maar een jeugdspeler even niet in de pas te lopen, en ze kan de reacties al uittekenen: “Is dit nu wat jullie bedoelen, met je Equality FC?”

Murphy: “Mensen voelen zich vaak bedreigd als het om gelijkheid gaat. Alsof er iets van de mannen zou worden weggenomen wanneer iets aan de vrouwen wordt gegeven. Dat is helemaal niet zo; alles wordt eerlijk verdeeld, waardoor we elkaar juist sterker maken.”

De mannen profiteren bijvoorbeeld mee van de extra inkomsten door kaartverkoop bij de vrouwen, stipt ze aan. In het eerste seizoen van Equality FC promoveerden de mannen prompt voor het eerst in járen. Murphy: “Het laat zien dat het één niet ten koste hoeft te gaan van het andere.”

Daarbij, betoogt Murphy (die zelf als expat nog twee jaar speelde voor het Haagse VV Wilhelmus – dat het gezegd is), draait gelijkheid niet alleen om salarissen. Het gaat om het totaalplaatje: spelen op hetzelfde veld en met faciliteiten van hetzelfde niveau, maar ook aandacht op sociale media. “Dat is precies de reden dat ik op dit moment bij geen enkele andere club dan Lewes zou willen werken, zelfs niet bij mijn favoriete club Tottenham Hotspur. Bij andere clubs is vrouwenvoetbal uiteindelijk toch vooral veredelde liefdadigheid en leuk voor de pr. Ze dragen hetzelfde embleem als de mannen, maar spelen op een achterafveldje en werken met afgedankt materiaal. Lewes voegt de daad ook daadwerkelijk bij het woord.”

Langzaam (“Te langzaam”, verbetert ze) maar zeker vindt er een kentering plaats. En niet alleen op het voetbalveld, maar ook daarbuiten, merkte Murphy toen ze laatst in een lokale pub voetbal zat te kijken. Naast haar zat een wat oudere man, die overduidelijk geen idee had dat Murphy van Lewes was. Hij vertelde dat hij al jaren niet meer in The Dripping Pan was geweest, maar de dag erna zou gaan kijken bij de vrouwen, omdat hij er zo veel goede verhalen over had gehoord. Murphy: “Vroeger zou zo iemand me ‘gemansplaind’ hebben over buitenspel of zo. Daarom is het zo belangrijk dat Lewes FC dit besluit heeft genomen. Mensen worden aan het denken gezet.”

Geen ongeschreven regels

Wat opvalt: fotograaf Barmby, die Lewes’ sociale media voorziet van verse kiekjes, woont in Hove, director Peel in Brighton, voorzitter Fuller in Zuidoost-Londen en general manager Murphy komt van het eiland Wight – allemaal zijn ze de afgelopen jaren komen aanwaaien dus. Sommigen al vóór de ‘new wave’, zoals Fuller, die jarenlang Engeland en West Ham United achterna reisde en als fanatiek groundhopper meer dan 600 stadions bezocht, maar zich nergens zo senang voelt als in The Dripping Pan. Anderen, zoals Murphy, juist vanwege de frisse wind die er waait. Eén ding hebben ze gemeen: allemaal zijn ze van de club met dat merkwaardige stadionnetje gaan houden.

Omdat je hier niet, zoals in de Premier League, 950 pond betaalt voor een vaste stek achter de goal, of zes pond voor een biertje dat je niet eens mag meenemen naar de tribune. Maar ook omdat Lewes geen club is van snobs of allerlei ongeschreven regels voor de liedjes die worden gezongen. “Als je gewoon lekker je biertje wilt drinken en af en toe naar de keeper van de tegenstander wilt schreeuwen, dan is dat ook goed”, zegt Tom Rush (29), een van de drie maten met wie Barmby om de week afreist van Hove naar Lewes, tussen een slok van zijn bier en een schreeuw naar de keeper van de tegenstander door.

Stukken gezelliger

Barry Haffenden (39) heeft ze allemaal zien komen, de afgelopen jaren. Hij is geboren en getogen in Lewes, komt al bij de club sinds hij een jaar of elf was en is tegenwoordig manager van de clubshop. Vlak na de supportersovername bood hij zijn hulp aan, en voor hij het wist, stond hij waar hij deze avond ook staat: in een veredelde bouwkeet met een assortiment om duizelig van te worden, van Lewes FC-golfballen tot -handschoenen. “In mijn vrije tijd dan, hè. Overdag werk ik in een fabriek hier in de stad.” Hij knikt naar de overkant. “Zie je dat scorebord daar? Hebben wij gemaakt.”

Nee, Haffenden voelt zich niet bedreigd door alle nieuwkomers, integendeel. Het is immers stukken gezelliger in The Dripping Pan dan vroeger, toen hij op wedstrijddagen soms meer eenden dan mensen telde. Sinds de intrede van Equality FC opent de clubshop ook de luiken als de vrouwen spelen. Waar die vroeger hooguit honderd toeschouwers trokken, veelal vrienden en familie, zijn dat er nu vijf of zes keer zo veel – soms zelfs meer dan bij de mannen.

En dus draait Haffenden overuren, niet alleen in het weekend. Via de webshop krijgt hij bestellingen binnen uit Australië, Italië, Zweden, de Verenigde Staten, Japan en Singapore. Haffenden concludeert: “Kennelijk vinden de mensen het leuk wat we doen.”

Nieuwsgierig geworden?

Lewes FC is heel eenvoudig te bezoeken. Vanaf luchthaven Londen Gatwick rijdt er een rechtstreekse trein naar het stadje, in amper een halfuur sta je op het station. Vanuit daar wandel je zo het bijzonder fotogenieke middeleeuwse centrum in, of loop je binnen drie minuten naar The Dripping Pan, waar met een mannen- en vrouwenteam ieder weekend wel wordt gevoetbald.

De mannen, actief op het zevende niveau, spelen meestal op zaterdagmiddag om drie uur; de vrouwen, die op het op één na hoogste niveau spelen en internationals van Nieuw-Zeeland, Wales, Cyprus en Schotland in de gelederen hebben, voetballen doorgaans op zondagmiddag om twee uur. Mocht je met een groepje vrienden zijn, overweeg dan vooral eens om een van de strandhutten annex skyboxen te huren. Mede-eigenaar worden en de club daarmee ondersteunen, kan al vanaf veertig pond per jaar. Kijk voor meer informatie op lewesfc.com.

Meer over Engeland voetballand lees je in SANTOS #14. Dat nummer is geheel en al gewijd aan de Engelse voetbalcultuur, van Millwall FC tot Liverpool FC en van Paul Gascoigne tot Robin van Persie. Bestel ’m hier, of word supporter en mis nooit meer een editie.

Lees ook
SANTOS #14: Engeland special

De keeper, de kopbal,
de redding, de hond
en de duik

Ze mogen zich voor van alles op de borst kloppen, maar de beste voetballer aller tijden komt niet uit Engeland. De beste doelman wellicht wel. Of in ieder geval: de keeper met de meest legendarische save(s) aller tijden. Wilfried de Jong over Gordon Banks (1937-2019), de doelman die net zo gemakkelijk een zwerfhond klemvast nam als een kopbal van Pelé uit zijn goal ranselde.
SANTOS SPECIAL: 100 JAAR BEKERVOETBAL

Ooit winnen
wij ’m

Voor iedere supporter van een kleine club is de KNVB Beker de heilige graal, een obsessie, de ultieme beloning voor jarenlange trouw. Totdat je – zoals bijna altijd – roemloos wordt uitgeschakeld. Dan wil je er acuut niets meer van weten, van die verdomde beker. Een essay van Sjoerd Mossou.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Being
Hélène
Hendriks

Ze is geliefd in de voetbalwereld, FOX-verslaggeefster en Veronica-presentatrice Hélène Hendriks, zo blijkt tijdens een lange avond meelopen door Zwolle. Maar toch ook weer niet bij iedereen. “Als ik negatieve opmerkingen niet moeiteloos van me kon laten afglijden, zou ik echt een zwaar leven hebben.”
Reportage

Op pad met
lotingkoning
Heinrich Welling

Eigenlijk is Heinrich Welling competitieplanner en coördinator wedstrijdzaken bij de KNVB, maar Nederland kent hem als de snordragende ‘baas der balletjes’ tijdens bekerlotingen. Hij doet ze overal in het land, ook voor jeugdcups, ruim twintig keer per seizoen. “Roep het maar lekker hard, Mathijs!”
SANTOS #05: SING WHEN YOU'RE WINNING

Hij is een vriend
van Van Swieten

Een goed spreekkoor is bij voorkeur droogkomisch, makkelijk mee te zingen en een tikkeltje infantiel. Het perfecte tribuneliedje ontstaat spontaan, het valt niet voor te koken of te regisseren. Sjoerd Mossou op zoek naar de ziel en rafelrandjes van het Nederlandse spreekkoor.
SANTOS #14: Engeland special

Robin van Persie:
‘Engeland heeft
ons gevormd’

Sinds zijn afscheid als voetballer doet Robin van Persie nog maar weinig van zich spreken in de Nederlandse media, maar toen we hem voor onze Engeland-special naar zijn liefde voor voetballand Engeland vroegen, raakte hij niet uitgepraat. Over de magie van Highbury, trainen met Dennis Bergkamp, ‘de hairdryer’ van Sir Alex Ferguson, Boxing Day en Stoke City-uit.