Het recht om een klootzak te zijn

Woord: Erik Dijkstra
Gepost: 14-02-2018
Objectief gezien was FC Twente-speler Hakim Ziyech in het seizoen 2015-2016 de beste speler van de eredivisie. Subjectief gezien niet. Almaar werd gewezen op zijn schaduwkanten. Door journalisten uit de Randstad, maar zeker ook door de fans van FC Twente. Bureau Sport-man, FC Twente-supporter en SANTOS-columnist Erik Dijkstra volgde Ziyech een jaar lang in Enschede, Marrakech en in de media. Hij besloot tot een pamflet, anno 2018 akelig actueel. Wie van Hakim Ziyech houdt, moet dit lezen. En wie hem haat al helemaal.

Beeld: VI Images
Eerder verschenen in SANTOS #02, mei 2016.

Het is de maandag nadat het fenomeen uit Dronten in de wedstrijd tegen Willem II nog maar eens een kunstwerk heeft toegevoegd aan zijn ongelofelijke collectie. Een vrije trap, rand zestien. Helemaal aan de linkerkant. Met zijn linkerpenseel (maat 41) trapt Ziyech dwars door de bal heen. De bal stijgt op, draait steeds verder naar buiten om zich ten slotte tot verbazing van iedereen in het stadion en thuis voor de tv vast in de linkerbovenhoek te nestelen. Een ongelofelijk doelpunt.

Ik ben te gast in de talkshow Peptalk, te zien op Ziggo Sport. De discussie in de studio bijt zich vast in vragen als waarom Ziyech niet meeverdedigt. Waarom hij niet gewoon gezellig met de pers praat. Waarom hij altijd een beetje bozig, een beetje gefrustreerd lijkt te zijn.

Ik vraag waarom we niet over zijn fenomenale spel praten. En dan met name over die ongelofelijke vrije trap. In de studio vinden presentator Jack van Gelder, sidekick Frank Evenblij en PEC Zwolle-trainer Ron Jans dat Ziyech weleens wat vriendelijker kan doen. En wat minder een klootzak moet zijn.

Eerder dit seizoen, tijdens de thuiswedstrijd tegen Ajax maakte hij een goddelijke panenka tegen Jasper Cillessen. Hugo Borst schreef na de wedstrijd dat ‘Ziyech de keeper van Oranje onnodig vernederde’. Een verbijsterende opmerking. Stel je voor dat Davy Klaassen het had gedaan; dan hadden hele generaties Ajacieden jarenlang masturberend naar de beelden zitten kijken. (Reactie van Hugo Borst na de wondertrap tegen Willem II: ‘Juich eens wat uitbundiger, Hakim.’)

Het is waar, hij straalt inderdaad niet veel spelvreugde uit. Na een doelpunt rent Ziyech vaak ietwat bozig weg. Soms wijst hij met zijn wijsvingers naar zichzelf, soms een wijsvingertje op zijn lippen. Soms flink schreeuwend, de vuisten gebald.

Maar moet dat eigenlijk? Spelvreugde uitstralen? Ziyech neemt zijn werk serieus. En hij is de beste. Hoeveel meer kun je van een man verlangen? De late Cruijff, bij Ajax en Feyenoord, gaf meestal alleen de dichtstbijzijnde medespeler een hand als hij scoorde.

Moet dat eigenlijk? Spelvreugde uitstralen? Ziyech neemt zijn werk serieus. En hij is de beste. Hoeveel meer kun je van een man verlangen?

Randstedelijke jaloezie? Was dat het maar. Op de tribune bij Twente en in mijn omgeving hoor ik soortgelijke geluiden. Samen met filmmaker Geertjan Lassche werk ik dit jaar aan een documentaire getiteld Het laatste seizoen van FC Twente. Sinds de vroege jaren negentig ben ik niet meer zo vaak in het stadion geweest. De onheilstijdingen over de toekomst van de FCT vormen een schitterend contrast met de Marokkaanse parel die week in, week uit ons blazoen weer een beetje oppoetst.

Ik prijs me bevoorrecht dat ik hem zo uitgebreid aan het werk kan zien. Ziyech is veel beter dan wat we de laatste rijke jaren hebben zien langskomen. Ruiz? N’Kufo? Janssen? Tadic? Ziyech overtroeft ze allemaal. In mijn beleving dan. Zijn naam wordt gescandeerd als hij weer iets belachelijk briljants doet. Maar tussendoor is er gemopper. Het staat in geen enkele verhouding tot de aanbidding van iemand als Blaise N’Kufo. De uit graniet gehouwen Congolese Zwitser die meer dan honderd doelpunten maakte voor Twente. N’Kufo is een grote, stoere, zwijgzame man die nog scoorde met een gebroken hand.

Stelde zich altijd in dienst van de club. N’Kufo is een tukker die in Kinshasa geboren is. De fans houden van hem, nog steeds. Zoals ze nooit van Ziyech zullen houden. In de thuiswedstrijd tegen Zwolle schiet Ziyech in de eerste minuut van de tweede helft een bal vanuit het niets vast in de kruising. Tot diep in de tweede helft blijft hij op de bal jagen. Ik sta op, klap mijn handen stuk. Achter me hoor ik een wat oudere tukker klagen dat Ziyech te veel meeverdedigt. “Hij moet zien kracht’n bewaar’n! Dan is-ie veul scherper als-ie veur de goal komt!” Ziyech en Twente, het wordt nooit echte liefde. 

Dat heeft Hakim aan zichzelf te danken, is de teneur. In de spaarzame geschreven interviews die hij geeft, spat de liefde voor FC Twente er bepaald niet vanaf. Ziyech is geen hypocriet zoals al die andere voetballers die met hun clubembleempje zitten te tongen na een doelpunt. Die in vraaggesprekken torenhoog opgeven van hun club, supporters en medespelers. Maar die deze Grote Liefdes verlaten zodra ze ergens anders een kaassoufflé en een Snickers meer kunnen verdienen. Met ‘pijn in het hart’ uiteraard, en ze beloven terug te keren. Dat ze dat pas doen als ze halfkreupel zijn, zeggen ze er niet bij.

Ziyech doet daar niet aan mee. Hij gaat zelfs nog een stapje verder. Hij zegt precies aan welke ploeggenoot hij de bal geeft (Cabral, Mokotjo) en aan welke niet. “Anders zijn we hem toch weer kwijt.” Hij maakt er geen geheim van als hij een trainer niet ziet zitten, ook al heet die San Marco van Basten. Hij is goudeerlijk over zijn ambities. FC Twente zit niet in zijn hart, FC Twente is een middel om verder te komen. Het aardige: hij is destijds door ome Joop Munsterman nota bene gehááld om twee jaar later dik geld aan te verdienen. Het is knetterhard voor al die trouwe medewerkers en supporters, maar als Ziyech denkt dat hij bij zijn vertrek alleen de masseur en Jerson Cabral zal gaan missen en niemand anders dan zegt hij dat.

Toen ik hem tijdens een gesprek voor de documentaire vroeg waarom hij het zichzelf zo moeilijk maakt door zich zo op te stellen, zei hij iets te wijs: “Tja, de waarheid is hard.” De voetbalwereld was ook hard voor hem. Altijd geweest. Overal waar hij speelde, had hij het gevoel dat hij zich tien keer moest bewijzen. Omdat zijn ouders uit Marokko komen. Het heeft hem gevormd tot wat hij is, een egocentrische voetballer. Zijn redenatie: ze hebben geprobeerd me te breken, het is ze niet gelukt, nu geef ik ook geen fuck om hen.

Ziyech is geen hypocriet zoals al die andere voetballers die met hun clubembleempje zitten te tongen na een doelpunt.

Hij heeft genoeg Marokkaanse medespelers gebroken zien afhaken. Hun schild was te dun. Dat van hem is pantserdik. Wie dicht bij hem wil komen, moet zijn stinkende best doen. En niet andersom. Hij heeft het gevoel dat hij niemand nodig heeft. (Een misrekening op de lange termijn, denk ik zelf). Maar het heeft hem wel gebracht waar hij nu is. En dat is verder dan menig oud-trainer verwacht had. Het probleem is ook dat we bij Twente, sinds we de titel wonnen en in die megalomane Champions League speelden, roepen dat we nog steeds zo nuchter als een zak aardappels zijn, maar stiekem allemaal een beetje Munstermannetjes zijn geworden.

FC Twente zien we nog net niet als Real Madrid in Enschede en omgeving, maar het scheelt niet veel. Dus moet zo’n Ziyechje blij zijn dat hij in dat prachtige helrode shirt mág spelen. En moet-ie verder vooral z’n bek houden. Ziyech is de Seedorf van Enschede. Het aardige: waar Seedorf nooit echt leverde bij Oranje, daar was Ziyech er dit jaar in z’n uppie verantwoordelijk voor dat de club in de eredivisie bleef. Hij was betrokken bij negentig procent van de doelpunten die we dit jaar scoorden. En wordt verkocht voor een bedrag dat meer dan welkom is bij het nooddruftige FC Twente. Dan heb je wat mij betreft het recht om soms een klootzak te zijn.

Omdat de Marokkaanse balkunstenaar geen zin meer heeft in gezeik, praat hij niet of nauwelijks meer met de pers. Ziyech schijt op de lokale kranten en Studio Sport, maar laat zich wel interviewen door straatvoetbalkoning Soufiane Touzani. En door Andy van der Meijde. Het komt uit het formidabele programma Bij Andy in de auto waarin je meer over voetballers te weten komt dan in drie seizoenen Studio Voetbal. Het concept is even eenvoudig als briljant: Van der Meijde pikt een bekende voetballer op en gaat daarmee doelloos rondrijden in diens woonplaats. Na een minuut of tien klinkt er meestal een welgemeend ‘Waar zijn we hier in godsnaam?’ Ondertussen wordt er uitgebreid over van alles en nog wat gesproken. De aflevering met Ziyech is werkelijk prachtig. Van der Meijde steekt meteen van wal.
“Hoe laat moet je je in Noordwijk melden?”
“Noordwijk? Nooit denk ik.”
“Haha, geintje man. Maar klote, ik vind het echt jammer dat je niet voor Nederland hebt gekozen man. Was-ie echt blind op dat moment, die Blind?”
“Tja, dat moet je aan Danny vragen. Het grappige is: ik werd pas gebeld nadat ik voor Marokko had gekozen.”

Ziyech is de Seedorf van Enschede. Het aardige: waar Seedorf nooit echt leverde bij Oranje, daar was Ziyech er dit jaar in z’n uppie verantwoordelijk voor dat FC Twente in de eredivisie bleef.

Onlangs bezocht ik de wedstrijd Marokko - Kaapverdië. 41.000 hartstochtelijke Marokkanen op de tribune. Ziyech valt een half uur voor tijd in. In zijn eerste minuten geeft hij twee loeistrakke passes over dertig meter, die geen ander doel lijken te dienen dan te laten zien: hier ben ik, ik ben Ziyech. Pik op tafel, volgende keer in de basis. Achter me fluit iemand bewonderend. ‘Mistara’, zegt hij over de Twente-speler: liniaal. Ziyech speelt, zoals altijd, zijn eigen wedstrijd in een wedstrijd. Trekt naar links, verdedigt nauwelijks mee en eist alle corners en vrije trappen op. Heerlijk om naar te kijken. Als Ziyech de bal heeft, dan gebeurt er wat. Het geluk om te scoren ontbreekt, al is hij er tweemaal dichtbij. Marokko wint met 2-0 en heeft zich gekwalificeerd voor de Afrika Cup.

De volgende dag zit ik bij de Liniaal himself in het vliegtuig terug naar Nederland. Ik feliciteer hem met zijn goede spel en het feit dat hij straks in Gabon gaat strijden om de Afrika Cup. Ziyech neemt de felicitaties in ontvangst en verwijst grijnzend naar het Nederlands elftal: “Ja, dat is meer dan hun straks hebben.” 
Terug naar de auto van Andy. Ze praten over vroeger, toen ze zelf nog voetballende jongetjes waren. Ziyecht mijmert: “Leuke tijden vroeger man, ik mis dat echt. Geen stress man.”
Andy vraagt even later hoe het met Ziyechs ouders gaat. Of ze nog bij elkaar zijn. “Nee man, mijn vader is overleden. (…) Toen ik tien jaar was. (…) Aan een spierziekte. Ja, dat was een zware periode, man.”
Andy van der Meijde schrikt en biedt oprecht zijn verontschuldigingen aan. Het is ook geen algemeen bekend feit. 

Op zijn Facebookpagina staat een verhaal over een moeder en een zoon. Ik kan het niet lezen zonder met betraande ogen het einde te halen.

Na de thuisnederlaag tegen Heerenveen (1-4, enige Twentse doelpunt was een geniale bevlieging van de Lineaal) stak Ziyech zijn middelvinger op naar de fans. Schande, schande, riepen fans en media in koor. De KNVB kondigde een onderzoek aan. “Ik heb er geen spijt van. Zou het zo weer doen,” reageerde Ziyech weken later. Wat nergens vermeld werd, is dat vanaf de tribunes Ziyechs moeder herhaaldelijk voor hoer werd uitgemaakt. Zijn moeder is de belangrijkste figuur in Hakims leven.

Op zijn Facebookpagina staat een verhaal over een moeder en een zoon. Ik kan het niet lezen zonder met betraande ogen het einde te halen. Het is een parabel, door Ziyech zelf in 2012 geschreven. Het vertelt over een moeder en een zoon. De zoon schaamt zich voor zijn moeder omdat zij een oog mist. Hij wil niet dat ze bij hem in de klas komt en hem zo ten schande maakt.
‘Toen hij thuis kwam begon hij boos te schreeuwen: VAL DOOD, door jou word ik op school gepest met je lelijke gezicht. Ze zei helemaal niks terug. En hij twijfelde niet aan z’n woorden, omdat hij heel erg boos was. Geen een seconde had hij gedacht hoe ze zich voelde door zijn harde praatjes.’

Later verbant de zoon zijn moeder uit zijn leven en krijgt zelf kinderen. Nog eenmaal komt zijn moeder naar zijn huis, maar het kind van de jongen schrikt van haar en hij jaagt haar weg. Na het overlijden van zijn moeder krijgt hij een brief in handen waarin zijn moeder tegen hem spreekt. Ze vertelt over een auto-ongeluk dat hij samen met zijn vader had toen hij nog maar twee jaar was. De vader overleed, de zoon raakte zwaargewond: het jongetje verloor een oog en moest mismaakt door het leven. Daarop besloot zijn moeder een van haar ogen aan hem te schenken. De laatste regels: ‘Ik was zo trots en blij dat jij met mijn oog de wereld kon zien. Met veel liefde voor jou mijn zoon. Jouw moeder die altijd van je heeft gehouden. Veel succes in je leven.’
In een reactie eronder schrijft Ziyech zelf: ‘Daarom, vergeef je moeder alles voor het een keer te laat is.’

Ik beeld me weleens in dat Hakim Ziyech gewoon Hans de Jong had geheten. Hadden we dan niet veel meer van hem gepikt?

Ik beeld me weleens in dat Hakim Ziyech gewoon Hans de Jong had geheten. Hadden we dan niet veel meer van hem gepikt? Hadden we dan niet gemeend dat het een ‘eigenzinnige jongen is, die lekker zijn eigen gang gaat?’ Waarom schrijft trouwens haast niemand over het liefdadigheidsproject voor Drontense jongeren met een moeilijke achtergrond waaraan hij zich verbonden heeft? 

Maar er is hoop. De kleine jongetjes zijn voor Ziyech. Voor aanvang van iedere thuiswedstrijd van Twente speelt zich hetzelfde ritueel af. Een klein jongetje van een lokale amateurclub is de mascotte. Hij mag de wedstrijdbal dragen en loopt samen met de scheidsrechter en de spelers het veld op. Ik kan er uren naar kijken. God, wat er ook gebeurt, laat 10-jarige jongetjes tot het einde der tijden als mascotte meelopen. De stadionspeaker vraagt hem altijd dezelfde dingen. Hoe oud ben je? Bij welke club speel je? Wie is je favoriete speler? Bij Twente geven de mascottes op de laatste vraag al twee jaar hetzelfde antwoord: Hakim Ziyech. Iedere thuiswedstrijd weer: Hakim Ziyech. Kleine jongetjes maakt het niet uit of iemand wel of niet lacht als hij juicht, of zijn ouders in Marokko gebeuren zijn, ze lezen geen interviews en kijken niet naar praatprogramma’s. Ze kijken naar voetbal. En dus zijn ze voor Ziyech.

Kleine jongetjes maakt het niet uit of iemand wel of niet lacht als hij juicht. Ze kijken naar voetbal. En dus zijn ze voor Ziyech.
Lees ook
SANTOS #20: Made in Europe

Het ideale zomerboek

Made in Europe - The 250 players we love, is vanaf nu te bestellen in onze eigen webshop.
Op zoek naar Maradona: Bonusmateriaal

In het boek ‘Op zoek naar Maradona’ van Sjoerd Mossou vind je diverse verwijzingen naar bijzondere beelden of memorabele momenten uit het leven van Diego. Er is nog oneindig veel meer, maar op deze pagina hebben we het mooiste YouTube-materiaal voor je verzameld.
Op zoek naar Maradona

'Op zoek naar Maradona'

Het boek 'Op zoek naar Maradona' van Sjoerd Mossou is vanaf nu te bestellen via onze eigen webshop.
365 - The World’s Greatest Football Grounds

Superdeluxe Box Set

We hebben weer iets te geks gemaakt, al zeggen we het zelf. In een zéér gelimiteerde oplage is er nu de '365 - World's Greatest Football Grounds - Superdeluxe Box Set'. Hét ultieme cadeau voor de stadionliefhebber.
365 - The World’s Greatest Football Grounds

Het Ultieme Stadionboek

Oogverblindende wereldvelden, stokoude stadions, architectonische hoogstandjes, klassieke voetbaltempels en de meest waanzinnige decors. In deze moddervette SANTOS verzamelden we de 365 mooiste stadions en voetbalvelden ter wereld. Om eindeloos in te bladeren én om je bucketlist compleet te maken. Het ultieme stadionboek voor iedere liefhebber.
SANTOS #15: Eredivisie Shirtbijbel

Eredivisie Shirtbijbel

Of we een tijdloze voetbalshirtbijbel wilden maken, met alle clubs erin die ooit in de eredivisie hebben gespeeld? Natuurlijk wilden we dat. Een beter onderwerp bestaat haast niet.