Lulkoek: Hoe overleef je een strafschoppenserie?

Woord: Michel Abbink
Gepost: 21-06-2018
Michel Abbink, alias @sportzeloot, ontrafelt mythes, kraakt clichés en licht tegels. Deze keer de gouden regels die de WK-bondscoaches zouden moeten toepassen in strafschoppenseries.

Beeld: VI Images
Eerder verschenen in SANTOS #02, mei 2016.

Goedbeschouwd is het een wonder dat de strafschoppenserie het Sepp Blatter-regime bij de FIFA heeft overleefd en twee jaar geleden op het EK haar veertigjarig jubileum mocht vieren op een eindtoernooi. In zijn tijd als secretaris-generaal pleitte de Zwitser meermaals voor het liquideren van de penaltyreeks, zonder een geschikt alternatief aan te dragen.

Eenmaal aan de macht kwam Blatter niet verder dan oneliners als “Verlengingen zijn een boeiend drama, maar strafschoppen een tragedie”. Misschien dat opvolger Gianni Infantino gezien zijn arbeidsverleden ooit een loting omarmt om een winnaar te bepalen, maar op korte termijn is de afschaffing van de penaltyreeks niet eens onderwerp van discussie in Zürich.

De aanwas van Southgates en Peydrossen (zij die op het internationale podium weinig klaarspeelden, maar toch bekendheid genieten door het missen van een cruciale strafschop) zal met andere woorden gewoon doorgaan, ook deze zomer op het WK in Rusland.

Na het in kaart brengen van 397 pingels tijdens EK- en WK-penaltyreeksen (tot het EK 2016) geven we de WK-bondscoaches de volgende zes adviezen mee.

1. Neem een Tsjech (of Andreas Brehme) op in de technische staf

Dat we het belangrijkste ‘penaltywoord’ danken aan een Tsjech berust niet op toeval. Niet alleen Antonin Panenka had twee keer succes (op het EK 1976 en 1980), ook de andere achttien strafschoppen die Tsjechoslowakije en ‘opvolger’ Tsjechië namen, werden verzilverd. Geen enkel ander land dat minimaal tien keer aanlegde, kan zulke florissante cijfers overleggen.

Duitsland volgt op de voet met 92,9 procent omgezette penalty’s. Illustratief voor het Germaanse vertrouwen: Andreas Brehme nam op het WK 1986 zijn strafschop tegen Mexico met links om vier jaar later op het WK 1990 tegen Engeland met rechts te vuren. Een unicum.

Brehme nam op het WK in 1986 een penalty met links, vier jaar later deed hij dat met rechts. Een unicum.
2. Gooi alles op een gelijkspel tegen Engeland

De Engelsen zouden de euro nog willen invoeren als in ruil daarvoor de strafschoppenserie het loodje legt. Slechts 22 van de 34 penalty’s die de eenmalige wereldkampioen moest nemen, werden benut, goed voor een percentage van 64,7.

Nederland staat aan de onderkant van de middenmoot met een score van 71,9, net onder Brazilië. Vaak had Oranje de pech dat één gemiste strafschop dodelijk bleek, zoals op de EK’s van 1992 en 1996, omdat de opponent een buitenaards niveau haalde. Op het WK 1998 viel het doek nadat Brazilië voor de beste penaltyreeks ooit zorgde; perfectie in viervoud.

Verdedigers missen vaker dan gemiddeld een strafschop. Op het WK 2014 bleek Ron Vlaar geen uitzondering.

3. Zet zoveel mogelijk aanvallers op het lijstje

Verdedigers falen het vaakst tijdens de ontknopingshectiek. Mede door toedoen van Frank de Boer en Ron Vlaar misten spelers uit deze linie 28,8 procent van de strafschoppen. Middenvelders en aanvallers doen het met percentages van respectievelijk 26,2 en 21,5 beter.

Keepers scoren het beste, al betreft dit een ‘vuile’ statistiek. De Portugees Ricardo haalde tot nu toe als enige de trekker over en schoot overtuigend raak in de kwartfinales van het EK 2004 tegen Engeland.

4. Geef invallers het vertrouwen

Van alle strafschoppen in de series leverde 74,8 procent een doelpunt op. Dit moyenne was lager geweest zonder invallers, want zij noteren een percentage van 77,2. Roberto Baggio schoot als supersub raak in de halve eindstrijd van het WK 1990 en de kwartfinale van het WK 1998, maar faalde als basisspeler in de WK-finale van 1994.

Dat niet elke ingebrachte speler succesvol is, kan Luciano Narsingh beamen sinds het Champions League-duel tussen Atlético Madrid en PSV van maart 2016. Duur was ook de gemiste penalty van invaller David Trezeguet in de WK-finale van 2006.

Het winnen van de toss is het halve werk, zo blijkt.

5. Begin met het winnen van de toss

Toegegeven: heel veel maakt het niet uit op basis van de 41 strafschoppenseries tijdens EK’s en WK’s. 22 keer trok het team dat het bal opende aan het langste eind, negentien keer triomfeerde het land dat voor de gelijkmakende beurt zorgde. Op het WK 2014 schakelde het Nederlands elftal in de kwartfinales Costa Rica uit, hoewel de Midden-Amerikanen mochten beginnen. De negen series daarvoor werden allemaal gewonnen door het startende land

6. Vermijd twee penaltyseries achter elkaar

Speculeren op een titel door de boel dicht te metselen en hopen op mazzel in de penaltyreeks heeft niet zoveel zin. Het is in de EK- en WK-historie nog maar één land gegeven om in twee rondes achtereen als winnaar uit een strafschoppenserie te komen: Argentinië in 1990. Het geluk van de andere landen die voor een bisnummertje gingen was op. Na onder meer Engeland en Frankrijk in 1996 en Spanje in 2002 kregen in 2014 Costa Rica en Nederland te maken met deze ongeschreven wet die bij deze is opgeschreven.

De misser van David Trezeguet in de WK-finale van 2006 was een dure.

Lees ook
Column

Mulder bemint:
Robert Schlienz

Als Wehrmacht-soldaat werd Robert Schlienz geraakt door een Russische kogel, maar de grootste schade liep hij op bij een auto-ongeluk ná de Tweede Wereldoorlog: hij verloor een arm. Hij liet zich er niet door tegenhouden.
Reportage

Trauma’s te lijf
bij Mamio 5

In het vijfde elftal van de Groningse amateurclub Mamio spelen bijna louter gevluchte Eritreeërs. Ze zijn gaan voetballen om te integreren, en ‘om niet gek te worden’. SANTOS bezocht de thuiswedstrijd tegen Groen Geel 7.
Reportage

De cult van
de Cosmos

De glorietijden van de New York Cosmos zouden herleven op de campus van Hofstra University, maar het lijkt niet te lukken. New York kijkt naar New York City FC en de New York Red Bulls, terwijl de Cosmos gevangen zit op ‘niveau twee’. De club van de toekomst is een herinnering geworden.
Overig

Eusébio en het
zout van de traan

Wilfried de Jong brengt in elk nummer van SANTOS een ode aan een overleden voetballegende door hem voor een dag terug te halen naar aarde. Deze keer spreekt de Portugees Eusébio (1942-2014) af met zijn nog springlevende opvolger Cristiano Ronaldo.
SANTOS #10: SANTOS Voetbalreisgids

Handboek voor de ideale voetbaltrip

Wat zijn de tofste steden en regio’s voor een ideaal voetbalweekendje? Waar vind je de beste pubs, of die ene obscure snackbar van een beroemde oud-speler? In welke steden vind je glamour en glorie, maar ook pure cult? Hoe kom je aan kaartjes? Kun je met je vrienden het beste naar Londen, of misschien toch naar Liverpool?
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van de Eredivisie in 18 foto’s

Of hij misschien zin had om voor SANTOS en de Eredivisie CV de ziel van onze eigen, schitterende Eredivisie in beeld te brengen, vroegen we een paar maanden geleden aan fotograaf annex stadionfetisjist Marco Magielse. We waren nog niet uitgesproken, of Magielse zat al in de auto. Zo’n 4.500 kilometer en 18 stadions verder wilde hij eigenlijk nog niet stoppen, maar helaas, de Eredivisie-huizen waren op. Gelukkig hebben we de foto’s nog. Daarom, nog 18 keer: een kijkje in de ziel van de Eredivisie door de lens van de misschien wel beste voetbalcultuurfotograaf van Nederland.