‘Neem de beker, vul en ledig hem’

Woord: Jaap Visser
Gepost: 18-04-2018
Voor de SANTOS-special over de KNVB Beker verdiepte Jaap Visser zich in de psyche van de penaltyserie, een onbevredigend sluitstuk en tegelijk zinderende apotheose van menig bekerduel. Het resultaat is een verhaal over legendarische thrillers, tips en trucs. Dit kader, over de zes bekerfinales die werden beslecht door pingels, haalde het blad niet.

Beeld: VI Images, ANP
De SANTOS-bekerspecial nog niet in huis? Bestel ’m hier!

1948

Karel Lotsy heeft naar een draak van een bekerfinale zitten kijken, maar Neerlands vermaarde sportdiplomaat, en preses van de voetbalbond, verkeert in opperbeste stemming. Wageningen-DWV heeft op zaterdag 19 juni 1948 hooguit 12.000 toeschouwers naar het Olympisch Stadion getrokken (en de wegblijvers hadden het grootste gelijk), maar Karel weet dat de betonnen arena de volgende dag tot op de laatste plek van de extra tribunes bezet zal zijn.

Zondag 20 juni is het Lotsy-dag en zullen 63.000 geestdriftige landgenoten Fanny Blankers Koen uitgeleide doen naar de Spelen in Londen waar zij zich met vier keer goud tot de koningin van het olympisch atletiektoernooi zal kronen. Op de Olympische Dag in Amsterdam, een initiatief van Lotsy, zal ook Prins Bernhard met zijn paard The Priest acte de présence geven bij het springconcours en zal het Nederlands Bondselftal een 2-1 zege op de Britse Olympische voetbalploeg boeken.

Wanneer Eersteklasser Wageningen en de verrassend tot de finale doorgedrongen Tweedeklasser DWV uit Amsterdam-Noord op 0-0 zijn blijven steken, nemen beide ploegen drie strafschoppen, achter elkaar. Wageningen mist er één, maar zijn keeper Gerrit van Elst stopt twee DWV-penalty’s. Daarop overhandigt Lotsy de bijbehorende cup aan Wageningen-captain Job Jansen en ‘Karel de Kerel’ zegt er olijk bij: ‘Neem de beker, vul en ledig hem.’

Teleurstelling bij PSV in 2001 als het de tanden stuk bijt op FC Twente-keeper Sander Boschker.

1949

Ook de bekerfinale van het jaar er op wordt, in Eindhoven, vanaf de stip beslecht. Op zaterdag 11 juni 1949 verslaat Quick 1888 uit Nijmegen Helmondia (na een 1-1 eindstand) bij het penaltyschieten: twee uit drie om één uit drie. De kranten besteden er nauwelijks aandacht aan, de bekerfinale valt in het niet bij de op zondag de twaalfde gespeelde interland Denemarken-Nederland. Die wordt met 2-1 gewonnen dankzij doelpunten van Abe Lenstra en uitblinker Faas Wilkes.

1964

Piet Vogels is op donderdagavond 14 mei 1964 de Limburgse bekerheld wanneer hij namens Fortuna’54 in Eindhoven de strafschoppen van Henk Houwaart en Piet de Zoete van ADO stopt. Ditmaal nemen de finalisten, die elkaar met 0-0 in evenwicht hebben gehouden, elk vijf strafschoppen. Dat gebeurt nog steeds niet om en om, maar eerst werkt ADO z’n portie van vijf af, waarna van Fortuna alleen de Joegoslaaf Alex Petakovic mist (naast).

2001

De volgende bekerfinale met een strafschoppenontknoping laat 37 jaar op zich wachten. In 2001 komen FC Twente en PSV niet tot scoren in de Rotterdamse Kuip, die al een tijdje het vaste podium voor de eindstrijd is. Sander Boschker maakt vervolgens de blits door bij een achterstand van 3-1 achter elkaar de pingels van John de Jong, collega-keeper Ronald Waterreus en Joonas Kolkka onschadelijk te maken. Daardoor wint Twente met 4-3.

Deze knal in de kruising van Gerald Sibon in 2009 betekent de 5-4 en de enige Friese bekerzege ooit.

2007

Op 6 mei 2007 gaat het tussen Ajax en AZ na een 1-1 eindstand lange tijd zonder missers gelijk op. Uiteindelijk keert Maarten Stekelenburg in de achtste ronde de inzet van Ryan Donk en flikt Edgar Davids z’n laatste kunstje voor Ajax door er 8-7 van te maken.

2009

Was Sander Boschker in 2001 nog de killer van de penalty’s van PSV, op 17 mei 2009 tegen Heerenveen stopt de FC Twente-doelman er, na een in 2-2 geëindigde finale, niet één. En omdat Youssouf Hersi overschiet, betekent de knal in de kruising van Gerald Sibon 5-4 en de enige Friese bekerzege ooit.

Deze zes bekerfinales werden beslecht door strafschoppen

1948: Wageningen-DWV 0-0 (2-1)
1949: Quick 1888-Helmondia 1-1 (2-1)
1964: Fortuna’54-ADO 0-0 (4-3)
2001: FC Twente-PSV 0-0 (4-3)
2007: Ajax-AZ 1-1 (8-7)
2009: sc Heerenveen-FC Twente 2-2 (5-4)

Een misser van Ryan Donk in 2007 kost AZ de kop tegen Ajax.

Lees ook
Column

Mulder bemint:
Robert Schlienz

Als Wehrmacht-soldaat werd Robert Schlienz geraakt door een Russische kogel, maar de grootste schade liep hij op bij een auto-ongeluk ná de Tweede Wereldoorlog: hij verloor een arm. Hij liet zich er niet door tegenhouden.
Reportage

Trauma’s te lijf
bij Mamio 5

In het vijfde elftal van de Groningse amateurclub Mamio spelen bijna louter gevluchte Eritreeërs. Ze zijn gaan voetballen om te integreren, en ‘om niet gek te worden’. SANTOS bezocht de thuiswedstrijd tegen Groen Geel 7.
Reportage

De cult van
de Cosmos

De glorietijden van de New York Cosmos zouden herleven op de campus van Hofstra University, maar het lijkt niet te lukken. New York kijkt naar New York City FC en de New York Red Bulls, terwijl de Cosmos gevangen zit op ‘niveau twee’. De club van de toekomst is een herinnering geworden.
Overig

Eusébio en het
zout van de traan

Wilfried de Jong brengt in elk nummer van SANTOS een ode aan een overleden voetballegende door hem voor een dag terug te halen naar aarde. Deze keer spreekt de Portugees Eusébio (1942-2014) af met zijn nog springlevende opvolger Cristiano Ronaldo.
SANTOS #10: SANTOS Voetbalreisgids

Handboek voor de ideale voetbaltrip

Wat zijn de tofste steden en regio’s voor een ideaal voetbalweekendje? Waar vind je de beste pubs, of die ene obscure snackbar van een beroemde oud-speler? In welke steden vind je glamour en glorie, maar ook pure cult? Hoe kom je aan kaartjes? Kun je met je vrienden het beste naar Londen, of misschien toch naar Liverpool?
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van de Eredivisie in 18 foto’s

Of hij misschien zin had om voor SANTOS en de Eredivisie CV de ziel van onze eigen, schitterende Eredivisie in beeld te brengen, vroegen we een paar maanden geleden aan fotograaf annex stadionfetisjist Marco Magielse. We waren nog niet uitgesproken, of Magielse zat al in de auto. Zo’n 4.500 kilometer en 18 stadions verder wilde hij eigenlijk nog niet stoppen, maar helaas, de Eredivisie-huizen waren op. Gelukkig hebben we de foto’s nog. Daarom, nog 18 keer: een kijkje in de ziel van de Eredivisie door de lens van de misschien wel beste voetbalcultuurfotograaf van Nederland.