Shirtje kijken: De WK-editie

Woord: Floor Wesseling
Gepost: 05-06-2019
Grafisch ontwerper en voetbalshirtprofessor Floor Wesseling duikt voor SANTOS zo nu en dan een bijzonder shirt op uit zijn eindeloze verzameling. In deze speciale aflevering neemt hij de deelnemers van het komende vrouwen-WK onder de loep. Spoiler alert: op basis van de tenues is Frankrijk torenhoog titelfavoriet.
Jamaica (Umbro)

“Jamaica is altijd leuk, zelfs als de ontwerpen wat minder zijn. Dat zit ’m in de kleuren van de vlag, die zijn lekker vrolijk, en de nogal hoge gunfactor van Jamaica. Deze exemplaren zijn niet van de beste kwaliteit, dat zie je aan de glanzende shirts, maar het ontwerp vind ik erg geslaagd. Vooral het uitshirt is tof, met dat ruitjespatroon. Dat is niet alleen een referentie aan de vlag van Jamaica, maar ook aan het logo van Umbro zelf. Klein minpuntje: het verloop van die ruitjes had iets fijnzinniger gemogen. Leuk aan het thuisshirt: die tape op de mouw. Lekker modieus.”

Verenigde Staten (Nike)

“Historisch gezien het beste vrouwenteam ter wereld en ik denk dat ze het ook dit toernooi weer gaan flikken. Outfittechnisch zijn ze er in ieder geval klaar voor. Geweldige shirts. Perfect gesneden, van het allerbeste materiaal en, niet onbelangrijk, het straat ontzettend veel kracht uit. Vooral bij het superklassieke thuisshirt is dat het geval. Het is een beetje Real Madrid-achtig: We hebben geen fratsen nodig om er supervet uit te zien. En de fratsen die ze wél toepassen, zijn gewoon heel goed gekozen: grote boorden op de mouwen, op de rug in heel kleine letters de namen van de vijftig staten... Alleen dat blauwe randje om het Nike-logo had van mij niet gehoeven, maar goed, da’s een detail. Het uitshirt vind ik ook heel tof. Lekker patriottisch, dat past die Amerikanen wel.”

Nigeria (Nike)

“Deze shirts waren natuurlijk hét collector’s item van het WK 2018. Prachtige shirts. Het thuisshirt is heel cool qua ontwerp, het uittenue heeft dan weer een heel mooie kleur groen, zeker in combinatie met die fluorescerende groende namen en nummers. Op zich is het jammer dat de vrouwen het moeten doen met een afgeleide van de mannenshirts en ze geen unieke shirts krijgen. Van de andere kant: kleine voetballanden als Nigeria - en dan heb ik het over afzetmarkt - zouden normaal gesproken een standaardontwerp rechtstreeks uit de catalogus krijgen. Dan is dit veel beter.”

Schotland (adidas)

“Qua ontwerp klassiek Schots en dat roze vind ik ook wel geinig – dat hebben de mannen ook weleens gehad. Verder is het weinig bijzonders; deze shirts komen rechtstreeks uit de catalogus. Met name dat ontwerp van het uitshirt ga je komend seizoen nog veel vaker zien.”

Thailand (Warrix)

“Warrix is voor mij de grote onbekende, ik heb nog nooit van dit merk gehoord. Mijn eerste indruk is niet slecht: het oogt alsof het voor vrouwen op maat is gesneden en dat kraagje is ook wel leuk. Het doet me alleen niet heel erg aan voetbal denken. Je zou er ook prima in kunnen badmintonnen, bijvoorbeeld. En wat ik me vooral afvraag: is dat thuis- en uitshirt wel afwijkend genoeg, of schiet de FIFA straks compleet in de stress?”

Nederland (Nike)

“Toen ik dat thuisshirt voor het eerst zag, vond ik ’m heel tof. Het is een opvallend, afwijkend ontwerp, en die mandalabloem op de borst geeft het ook wat vrouwelijks. Maar toen ik het shirt laatst op tv en op foto’s zag, kwam die print helemaal niet over. Zeker van veraf lijkt het eerder een soort fletse vlek dan een bloem. Leuk idee dus, maar de uitwerking had beter gekund, want voetbalshirts moeten juist werken op afstand. Je bekijkt het spel immers voornamelijk van een afstand, niet alleen in het stadion, maar óók op tv.”

“Het uitshirt is hetzelfde als dat van de mannen. De kleuren zijn prachtig, klassiek Nederlands ook, maar de print loopt door naar de achterkant en dat maakt het toch een beetje een inloopshirt of zo. Zeker, op deze foto’s ziet het er mooi uit, maar ik vind dat een shirt aan alle kanten moet kloppen, niet alleen als de spelers recht de camera in kijken. Je ziet voetballers toch vooral in beweging. Vaak wordt gezegd dat zo’n achterkant dan wordt leeggelaten vanwege het rugnummer, maar dat vind ik een zwaktebod. Dan houd je daar maar rekening mee bij je ontwerp. Het thuisshirt heeft hetzelfde probleem trouwens, met de print die ineens ophoudt. Echt zonde, hoor.” Lachend: “Nee, van mijn oorspronkelijke enthousiasme is niet al te veel meer over. Een 6.5, zou ik zeggen.”

Chili (Nike)

“Het thuisshirt vind ik echt hartstikke prima; superklassiek, precies wat je verwacht van Chili. Het uitshirt heeft een beetje hetzelfde probleem als dat van Nederland: tof gedaan, mooi kleurenspel ook in dit geval, maar waarom loopt dat patroon niet door, of op z’n minst een klein beetje? Jammer. De cameramensen zullen er trouwens minder blij zijn, met al die lijnen. Dat gaat op tv gegarandeerd ‘dansen’.”

Zweden (adidas)

“Ik vraag me echt af waar adidas dit jaar mee bezig is... Ze borduren een beetje voort op wat ze eerder hebben ingezet, met streepjes en driehoekjes, refererend aan de jaren tachtig en negentig, maar dan hebben ze het vervolgens nog eens in de shredder gegooid of zo. Wat moet dat patroon eigenlijk voorstellen? Is dat het silhouet van Zweden, of zijn het gewoon zweetvlekken? En blauw drukken op geel werkt niet, zo blijkt maar weer. Dat wordt groenig. Kijk maar eens naar het verschil met het kraagje, dat is een heel andere kleur blauw. Het uitshirt heb ik nog niet gezien, maar ik hoop dat dat wat beter is gelukt.”

Zuid-Korea (Nike)

“Wat me vooral opvalt, is dat het blauw van de Zuid-Koreaanse vlag is vervangen door zwart, of op z’n minst diepdiepdiepdonkerblauw. Ik denk omdat zwart – of diepdiepdiepdonkerblauw – meer bij de Westerse mode past. Daar zijn ze in Zuid-Korea erg gevoelig voor, merkte ik toen ik zelf nog voor Nike werkte: de Koreanen vroegen altijd om iets moderns, het liefst zo ver mogelijk verwijderd van de Oosterse invloeden. Verder vind ik de tenues niet zo: vrij minimaal, op het saaie af. Net als de Verenigde Staten, zeg je? Ja, maar die shirts hebben details die voor karakter zorgen. Dat ontbreekt hier; er niets gedaan met de mouwtjes, ook niet met de kraag. Dat lijken op misschien maar kleine dingen, maar zulke details kunnen een shirt echt maken of – bij gebrek daaraan – breken.”

Zuid-Afrika (Nike)

“Zuid-Afrika is geen groot voetballand en heeft dus een afgeleide van de mannentenues gekregen, maar moet gezegd: met beperkte middelen is er iets heel moois gemaakt. Hét voorbeeld dat het niet per se heel ingewikkeld hoeft te zijn allemaal. Vooral dat uitshirt vind ik te gek. Groen is geen kleur die vaak wordt gebruikt, dat maakt het extra bijzonder. De print van het uitshirt komt ook weer terug in thuisshirt, maar dan op de schouders. Heel geslaagd, het maakt de speelsters letterlijk breder en straalt daardoor iets krachtigs uit. Ook tof gedaan: het is een perfect collectie-ontwerp; de broek en sokken van het uittenue kun je ook prima bij het thuisshirt gebruiken en omgekeerd.”

Frankrijk (Nike)

“Ah man, dit is echt classy! Vooral het thuistenue straalt ontzettend veel macht uit. Dat zit ’m vooral in de details, zoals de perfecte snit, dat diepe donkerblauw en die koperkleurige haan en het Nike-logo. Het uittenue is heel modieus en tegelijkertijd typisch Frans: die polkadots zijn als je goed kijkt zeshoekig, wat verwijst naar de vorm van Frankrijk, en komen ook weer terug in de sokken van het thuistenue. Dit is de tofste collectie van het hele WK, sowieso. Met afstand. Sokken, broeken, shirts; je kunt alles combineren en dan nog past het bij elkaar. Fashion, baby!”

Italië (PUMA)

“Dit is het shirt waarin de mannen van Italië vorig jaar op het WK hadden moeten spelen, maar ze wisten zich niet te kwalificeren en dus is het shirt bij het grote publiek nog vrij onbekend. Ik vind het niet denderend, met dat zwarte kraagje en de mouwen – dat trekt te veel de aandacht. Het patroontje op de borst is een PUMA-identifier en zie je bij meer PUMA-ploegen. Of het mooi is, kun je over twisten, maar het is in ieder geval niet origineel. Ik vind dat een land als Italië een iets eigener shirt verdient. Als je dit naast dat shirt van Frankrijk legt, dan zie je goed wat voor een verschil de details maken.”

Duitsland (adidas)

“De Duitse ploeg is een van de paradepaardjes van het Duitse adidas en heeft jarenlang práchtige shirts gehad, soms zo mooi dat ik zou willen dat ik een vrouw was zodat ik ze kon dragen. Daarom vind ik het des te verbazingwekkender wat ze dit jaar hebben gedaan, vooral met het uitshirt. Dat is gewoon een catalogusshirt – hetzelfde als dat van Schotland, alleen dan in het rood! De thuisshirts hebben weer dat retro-element, alleen kom het ook hier niet echt over. Dit zijn toch geen gladiatoren? Leg dit shirt nu eens naast die van de Fransen – sorry, hierna houd ik erover op... dát maakt pas indruk.”

Nieuw-Zeeland (Nike)

“Supertraditioneel, zoals altijd bij Nieuw-Zeeland. ‘All Whites’ en ‘All Blacks’, die bijnamen komen ergens vandaan, hè. Iets anders typisch voor Nieuw-Zeeland is de varen, en ook dat komt terug in de shirts, in dit geval op de mouwen. Heel subtiel gedaan, zeker in het geval van het thuisshirt, maar het geeft de speelsters net als bij het thuisshirt van Zuid-Afrika iets krachtigs. Alsof ze vleugels hebben. In dat uitshirt kun je ook gerust uitgaan, zo hip is het.”

Argentinië (adidas)

“Jemig, wat hebben ze toch gedaan met een van de mooiste shirts ever? Dit is heiligschennis, het lelijkste Argentinië-shirt ooit. Dat het een variant is met twee strepen maakt me niet zoveel uit, maar de manier waarop het is uitgevoerd... Volgens mij hebben ze een verwassen, flets shirt genomen, dat onder de grond gestopt, het vervolgens schoon gebleekt en daarna weer onder de grond gestopt. Of zo. Op de foto’s ziet het er niet uit, maar straks op tv gaat het al helemaal niet overkomen, let maar op; in beweging en met de stadionverlichting ga je het shirt niet eens herkennen als Argentinië. Echt, het WK van de Argentijnen is gedoemd te mislukken.”

China (Nike)

“Het thuisshirt vind ik niet zo speciaal. Ziet er prima uit hoor, daar niet van, maar weinig afwijkend. Grappig weetje: China wilde jarenlang niet in rood gecombineerd met geel spelen omdat buurman Vietnam dat ook al deed, maar is dus kennelijk overstag gegaan.”

“Goed, dan het uittenue... Echt te gek, een van de mooiste shirts van het toernooi. Op het eerste oog lijkt het nogal cliché, met zo’n Oosters motiefje, maar als je beter kijkt, klopt het precies. Je ziet namelijk de fenghuang, de Chinese feniks en in China het symbool voor de vrouw. Enorm gedetailleerd, echt knap werk. De oranje en zwarte accenten staan voor vuur en as. Om het helemaal af te maken is het de bedoeling dat de mannen in het zwart spelen en dan met een draak, het Chinese symbool voor de man, in plaats van de feniks, maar daar is om de een of andere reden wat gedoe over. In het nieuwe logo van de bond zie je die draak en de feniks wel al samenkomen. Hopelijk komt dat uitshirt van de mannen erdoorheen, dat maakt het echt tot een schitterende eenheid.”

Canada (Nike)

“Ik weet van mijn ex-collega’s bij Nike dat ze het vrouwen-WK heel serieus nemen en dat blijkt ook wel als je al deze shirts op een rij ziet: er zitten echt prachtige exemplaren bij. De mannenmarkt is inmiddels behoorlijk verzadigd; het vrouwenvoetbal is nog veel meer een onontgonnen gebied en dus hartstikke interessant voor ontwerpers. Wat dat betreft heeft Canada – nieuw bij Nike – het niet echt getroffen, want dit is gewoon een shirt rechtstreeks uit de catalogus. En dan ook nog eens een vrij minimale versie ervan. Als je het logo weghaalt, zou het ook het shirt van Qatar of zo kunnen zijn. Zonde.”

Kameroen (Le Coq Sportif)

“De grote verrassing van het toernooi is zonder twijfel Kameroen, maar dan vooral vanwege het feit dat het enkele dagen voor de start van het toernooi nog altijd gissen is naar welk shirt ze gaan dragen. Al maanden gaat het verhaal dat Kameroen overstapt van PUMA naar Le Coq Sportif, maar vrijdag nog speelden de Kameroense speelsters gewoon in hun PUMA-shirts. Een Instagram-post van de FIFA duidt er echter op dat we Kameroen de komende weken toch in Le Coq Sportif gaan zien. Volgens die post gaat Thailand trouwens in een ander shirt (wel hetzelfde merk, red.) spelen dan waarin ze zaterdag nog tegen België aantraden. Of dat niet raar is? Tsja, een beetje wel natuurlijk, maar dat is nu eenmaal hoe het kan gaan in landen waar de voetbalinfrastructuur wat minder is ontwikkeld. Nouja, ik ben benieuwd.”

Brazilië (Nike)

“Het thuisshirt is heel klassiek, zoals eigenlijk bijna altijd het geval is bij de shirts van Brazilië. Het uitshirt is wat drukker, met de print van een sterrenstelsel, maar verder ook niet al te veel poespas. Ziet er gewoon goed uit, vind ik, met een geslaagd verloop en een mooie kleur blauw. De tenues zijn als geheel vrij clean en niet zo over the top als bijvoorbeeld Frankrijk, maar ik vind het precies goed zo.”

Australië (Nike)

“Het thuisshirt refereert aan het shirt dat de Australische mannenploeg in jaren negentig droeg. Die shirts waren écht uniek omdat ze werden gesneden uit meterslange stof en daardoor ieder shirt een ander motiefje had. Dat is nu niet het geval, maar dat mag de pret niet drukken; echt leuk dat ze dat model hebben geherintroduceerd. Ik hoorde dat de shirts in Australië nu al bijna zijn uitverkocht en dat er zelfs speciale varianten zijn voor mannen. Over emancipatie gesproken: mannen die de shirts van het vrouwenteam dragen! Het uitshirt is een afgeleide van wat de mannen dragen. Mooie kleur groen, maar verder niet heel speciaal.”

Spanje (adidas)

“Tsja, weer die balkjes en blokjes van adidas. Ik vind die hele lijn niets, dit is er geen uitzondering op. Het is ook alsof er allemaal niet zo veel aandacht aan is besteed. Ik word er een beetje moedeloos van.”

Noorwegen (Nike)

“Noorwegen is het zoveelste Nike-land op dit WK, en wederom een grootmacht in het vrouwenvoetbal. Wat dat betreft, heeft Nike ook wel alle reden om groots uit te pakken deze zomer. Maar goed, ze doen het dan ook maar. Het thuisshirt ziet er erg goed uit, daar gaat mijn hart als ontwerper wel sneller van kloppen. Dat zit ’m vooral in het mooie verloop van bordeauxrood naar steeds donkerder rood tot het uiteindelijk uitmondt in marineblauw. Is technisch erg lastig, hier heeft iemand héél veel uurtjes aan besteed. Wel nog even afwachten hoe het op tv overkomt, maar het ziet er op het eerste oog goed uit. Sowieso ben ik er altijd wel fan van als het shirt overloopt in de broek. Over het uitshirt ben ik iets minder te spreken. Het verwijst naar de vlag, maar het zou ook kunnen worden gedragen door een matroos van een cruiseschip.”

Engeland (Nike)

“Het thuisshirt is erg klassiek en uitstekend afgewerkt met een mooie kraag, rode details op de mouwen en bij de broek. Het blauw van het logo valt een klein beetje uit de toon, maar door die rode roosjes heeft het ook wel weer iets. Dan het uitshirt, absoluut een van de pareltjes van het toernooi. Dat printje met die roos verwijst natuurlijk naar het nationale symbool, maar heeft ook iets hips. Het shirt is een harlekijn, met verschillende kleurtonen dus, en dat geeft het ook weer iets extra’s. Net als het thuisshirt van Australië is ook deze als mannenvariant verkrijgbaar voor de fans en dat snap ik wel; het is echt een mooi shirt om te dragen. Ook door dat donkerrood - een ‘draagbare’ kleur in tegenstelling tot bijvoorbeeld oranje.”

Japan (adidas)

“Gek genoeg heeft een groot vrouwenvoetballand als Japan geen unieke shirts gekregen, maar dragen ze hetzelfde shirt als de mannen op het WK vorige zomer. Dat shirt is dan wel weer heel mooi, dat moet gezegd, vooral door die subtiele lijnen. Of dat roze kraagje niet speciaal voor de vrouwen is gemaakt? Nee, dat hadden de mannen ook. Dit is zeker mooiste adidas-shirt op dit WK, maar het weet het toernooi voor dat merk niet te redden, sorry.”

Floor Wesseling is grafisch ontwerper en eigenaar van Studio Wesseling. Voorheen werkte hij bij Nike, waarvoor hij onder meer het shirt ontwierp waarin Oranje speelde op het WK 2014. Klik hier voor eerdere afleveringen van deze rubriek.
Lees ook
Binnendoor

Björn van
der Doelen

​“Mark van Bommel kon de hele dag over voetbal praten. Ik keek niet eens de samenvattingen van mijn eigen wedstrijden, ging liever een beetje pielen met mijn gitaar.”
Overig

Ciao, Marco

Zijn afscheid in San Siro op 18 augustus 1995 voelde zo ongelooflijk, dat de toen zestienjarige Sjoerd Mossou besloot het niet te geloven. Marco van Basten was zijn held, en helden stopten niet. Hij was pas dertig, godverdomme.
Interview

Sneijder zingt
Hazes

Als iemand de soundtrack schreef bij het leven van Wesley Sneijder, dan was het André Hazes. “Bij bijna alles wat ik denk, doe of meemaak, past wel een nummer van André.”
Reconstructie

Het wonderlijke relaas
van verzorger Jan Maas

Supersub Wim Kieft uit Amsterdam is voor altijd de man die met een curieuze kopbal de aanzet gaf tot Oranjes EK-winst in 1988. Verzorger Jan Maas uit Ven-Zelderheide schreef geschiedenis door tijdens het bekertreffen tussen N.E.C. en De Treffers in 2000 juist een doelpunt met zijn hoofd te voorkomen. Reconstructie van een van de meest bizarre voetbalacties ooit.
Binnendoor

Leo
Beenhakker

“Ik ben een jaar lang een kakkerlak genoemd in Amsterdam en een pleurisjood in Rotterdam. En niet alleen door simpele zielen, maar ook door intelligente mensen met een leidinggevende baan bij een groot kantoor. Kun je zeggen: ‘Dat hoort erbij als je overstapt.’ Maar dat ís niet normaal.”
Overig

SANTOS presenteert:
DIEGO MARADONA

Nog een paar weken en dan verschijnt DIEGO MARADONA, de veelbesproken docufilm van Oscarwinnaar Asif Kapadia (SENNA, AMY) over de opkomst en ondergang van Diego Armando Maradona. Wij hebben ’m alvast mogen zien en we kunnen verklappen: het is 125 minuten lang genieten geblazen van nog niet eerder vertoonde beelden. In aanloop naar de bioscooppremière toert SANTOS langs filmhuizen in Breda, Utrecht en Rotterdam met een speciale preview van de film.