Stukje Stijl: De trenchcoach

Woord: Arno Kantelberg
Gepost: 14-12-2017
Vergeet al die scoutingsrapporten, betoogt officieus Stijladviseur des Vaderlands Arno Kantelberg. Als je wilt weten hoe een team speelt, kijk naar de kleding van de coach.

Beeld: Hollandse Hoogte
Eerder verschenen in SANTOS #02, mei 2016.

Voetbal is net mannenmode. Althans, van origine. De bakermat van het voetbal ligt in Engeland, zoals we allemaal weten, maar dat geldt evengoed voor de mannenmode. Je zou misschien veronderstellen dat die zijn oorsprong vindt in Italië, maar daar hebben ze het toch echt afgekeken van de Engelsen. Zoals Juventus de zwart-witte strepen leende van Notts County, zo haalden de kleermakers uit Florence en Napels hun ideeën op bij de tailors aan Savile Row in Londen.

Die Engelse garderobe – de geschiedenisles zit er bijna op, hou nog even vol – heeft op zijn beurt ook weer leentjebuur gespeeld, namelijk bij het leger. Veel van wat wij dragen, is ooit bedacht voor de krijgsmacht: bomberjacks, pilotenbrillen, cargobroeken, desert boots, het witte T-shirt; ja, zelfs de Dr. Martens van je punkneefje werden in de Tweede Wereldoorlog ontworpen door een legerarts, een zekere dokter Martens, die eigenlijk Märtens heette, want het was een mo…, eh, een Duitser.

Don Leo en de immer strijdvaardige Generaal Michels.

De beige regenjas die wij kennen als trenchcoat, werd in eerste instantie bedacht om de Engelse manschappen droog te houden tijdens de Krimoorlog (die uit de negentiende eeuw, niet die van een paar jaar geleden). Uiteindelijk vond de trenchcoat zijn weg naar de publieke ruimte, en zelfs naar de dug-out, waar het promoveerde tot uniform van de voetbaltrainer.

Op zich was dat niet zo gek: voetbal is oorlog, dus daar hoort een opperhoofd bij met een combattieve uitstraling. De trenchcoat, met zijn militaire parafernalia in de vorm van epauletten op de schouders, dubbele rij knopen, wijde revers en een straffe ceintuur, straalt strijdvaardigheid uit – het tenue van een veldheer. Het is ook geen toeval dat Rinus Michels, de Generaal, als beste de trenchcoat wist te dragen. Kijk maar naar bovenstaande foto, waarop we Michels zien naast Leo Beenhakker. Daarop zien we niet zozeer twee trainers op de tribune, maar twee trainers met volkomen tegengestelde opvattingen.

Bobby ‘Reiskoffer’ Haarms.

De trainer die zijn trenchcoat strak knoopt (nooit gespen, dan word je een soort reiskoffer – zie Bobby Haarms hier boven), is een man van afspraken, van discipline, maar ook een strateeg met vooruitziende blik. De niet-knopende coach is een pierewaaier, een man die niet boven de spelers staat, maar ertussen, een opportunist die waait met de wind. Zie ook de foto van het Ajax-duo Van Gaal en Van der Lem, hier weer onder. Louis van Gaal is een krasse knoper; Gerard van der Lem (vlotte vogel, sigaarroker ook, net als Beenhakker) laat de ceintuur ongebruikt.

Krasse knoper Louis van Gaal, met links de vlotte vogel Gerard van der Lem.

De trenchcoat is de spiegel van de trainersziel. Uiteráárd heeft die van Fritz Korbach een afwijkende kleur. Dit is een trainer voor de bühne – de extra zonnebril (zo te zien een aviator) en het sigaartje laten daar geen misverstand over bestaan. Zoals het ook niet toevallig is dat het exemplaar van Wiel Coerver, de avant-gardistische trainer die zijn hele loopbaan op creativiteit hamerde, een uitzonderlijke kleur heeft.

Vergeet al die scoutingsrapporten. Als je wilt weten hoe een team speelt, kijk naar de kleding van de coach.

De strenge trenchcoat van Fritz.

Wiel Coerver.

Arno Kantelberg is, naast hoofdredacteur van het tijdschrift Esquire, officieus Stijladviseur des Vaderlands.
Lees ook
Column

Mulder bemint:
Robert Schlienz

Als Wehrmacht-soldaat werd Robert Schlienz geraakt door een Russische kogel, maar de grootste schade liep hij op bij een auto-ongeluk ná de Tweede Wereldoorlog: hij verloor een arm. Hij liet zich er niet door tegenhouden.
Reportage

Trauma’s te lijf
bij Mamio 5

In het vijfde elftal van de Groningse amateurclub Mamio spelen bijna louter gevluchte Eritreeërs. Ze zijn gaan voetballen om te integreren, en ‘om niet gek te worden’. SANTOS bezocht de thuiswedstrijd tegen Groen Geel 7.
Reportage

De cult van
de Cosmos

De glorietijden van de New York Cosmos zouden herleven op de campus van Hofstra University, maar het lijkt niet te lukken. New York kijkt naar New York City FC en de New York Red Bulls, terwijl de Cosmos gevangen zit op ‘niveau twee’. De club van de toekomst is een herinnering geworden.
Overig

Eusébio en het
zout van de traan

Wilfried de Jong brengt in elk nummer van SANTOS een ode aan een overleden voetballegende door hem voor een dag terug te halen naar aarde. Deze keer spreekt de Portugees Eusébio (1942-2014) af met zijn nog springlevende opvolger Cristiano Ronaldo.
SANTOS #10: SANTOS Voetbalreisgids

Handboek voor de ideale voetbaltrip

Wat zijn de tofste steden en regio’s voor een ideaal voetbalweekendje? Waar vind je de beste pubs, of die ene obscure snackbar van een beroemde oud-speler? In welke steden vind je glamour en glorie, maar ook pure cult? Hoe kom je aan kaartjes? Kun je met je vrienden het beste naar Londen, of misschien toch naar Liverpool?
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van de Eredivisie in 18 foto’s

Of hij misschien zin had om voor SANTOS en de Eredivisie CV de ziel van onze eigen, schitterende Eredivisie in beeld te brengen, vroegen we een paar maanden geleden aan fotograaf annex stadionfetisjist Marco Magielse. We waren nog niet uitgesproken, of Magielse zat al in de auto. Zo’n 4.500 kilometer en 18 stadions verder wilde hij eigenlijk nog niet stoppen, maar helaas, de Eredivisie-huizen waren op. Gelukkig hebben we de foto’s nog. Daarom, nog 18 keer: een kijkje in de ziel van de Eredivisie door de lens van de misschien wel beste voetbalcultuurfotograaf van Nederland.