Stukje Stijl: De trenchcoach

Woord: Arno Kantelberg
Gepost: 14-12-2017
Vergeet al die scoutingsrapporten, betoogt officieus Stijladviseur des Vaderlands Arno Kantelberg. Als je wilt weten hoe een team speelt, kijk naar de kleding van de coach.

Beeld: Hollandse Hoogte
Eerder verschenen in SANTOS #02, mei 2016.

Voetbal is net mannenmode. Althans, van origine. De bakermat van het voetbal ligt in Engeland, zoals we allemaal weten, maar dat geldt evengoed voor de mannenmode. Je zou misschien veronderstellen dat die zijn oorsprong vindt in Italië, maar daar hebben ze het toch echt afgekeken van de Engelsen. Zoals Juventus de zwart-witte strepen leende van Notts County, zo haalden de kleermakers uit Florence en Napels hun ideeën op bij de tailors aan Savile Row in Londen.

Die Engelse garderobe – de geschiedenisles zit er bijna op, hou nog even vol – heeft op zijn beurt ook weer leentjebuur gespeeld, namelijk bij het leger. Veel van wat wij dragen, is ooit bedacht voor de krijgsmacht: bomberjacks, pilotenbrillen, cargobroeken, desert boots, het witte T-shirt; ja, zelfs de Dr. Martens van je punkneefje werden in de Tweede Wereldoorlog ontworpen door een legerarts, een zekere dokter Martens, die eigenlijk Märtens heette, want het was een mo…, eh, een Duitser.

Don Leo en de immer strijdvaardige Generaal Michels.

De beige regenjas die wij kennen als trenchcoat, werd in eerste instantie bedacht om de Engelse manschappen droog te houden tijdens de Krimoorlog (die uit de negentiende eeuw, niet die van een paar jaar geleden). Uiteindelijk vond de trenchcoat zijn weg naar de publieke ruimte, en zelfs naar de dug-out, waar het promoveerde tot uniform van de voetbaltrainer.

Op zich was dat niet zo gek: voetbal is oorlog, dus daar hoort een opperhoofd bij met een combattieve uitstraling. De trenchcoat, met zijn militaire parafernalia in de vorm van epauletten op de schouders, dubbele rij knopen, wijde revers en een straffe ceintuur, straalt strijdvaardigheid uit – het tenue van een veldheer. Het is ook geen toeval dat Rinus Michels, de Generaal, als beste de trenchcoat wist te dragen. Kijk maar naar bovenstaande foto, waarop we Michels zien naast Leo Beenhakker. Daarop zien we niet zozeer twee trainers op de tribune, maar twee trainers met volkomen tegengestelde opvattingen.

Bobby ‘Reiskoffer’ Haarms.

De trainer die zijn trenchcoat strak knoopt (nooit gespen, dan word je een soort reiskoffer – zie Bobby Haarms hier boven), is een man van afspraken, van discipline, maar ook een strateeg met vooruitziende blik. De niet-knopende coach is een pierewaaier, een man die niet boven de spelers staat, maar ertussen, een opportunist die waait met de wind. Zie ook de foto van het Ajax-duo Van Gaal en Van der Lem, hier weer onder. Louis van Gaal is een krasse knoper; Gerard van der Lem (vlotte vogel, sigaarroker ook, net als Beenhakker) laat de ceintuur ongebruikt.

Krasse knoper Louis van Gaal, met links de vlotte vogel Gerard van der Lem.

De trenchcoat is de spiegel van de trainersziel. Uiteráárd heeft die van Fritz Korbach een afwijkende kleur. Dit is een trainer voor de bühne – de extra zonnebril (zo te zien een aviator) en het sigaartje laten daar geen misverstand over bestaan. Zoals het ook niet toevallig is dat het exemplaar van Wiel Coerver, de avant-gardistische trainer die zijn hele loopbaan op creativiteit hamerde, een uitzonderlijke kleur heeft.

Vergeet al die scoutingsrapporten. Als je wilt weten hoe een team speelt, kijk naar de kleding van de coach.

De strenge trenchcoat van Fritz.

Wiel Coerver.

Arno Kantelberg is, naast hoofdredacteur van het tijdschrift Esquire, officieus Stijladviseur des Vaderlands.
Lees ook
Reportage

Handjes thuis
bij Roelof Luinge

Scheidsrechter Roelof Luinge nam in 2010 afscheid van het betaalde voetbal, maar stoppen met fluiten? Mooi niet. Op zijn 62ste fluit hij nog wekelijks amateurduels. Eerste klasse. Vier wedstrijden in vijf dagen? Geen punt. Langs de velden met Roelof, ex-topscheidsrechter, belastingambtenaar, cultfenomeen en liefhebber van alle drie de helften. Je moet hem alleen niet vernaggelen.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Retro
Jackie

SANTOS houdt van nu, maar ook heel erg van vroeger. Dus toen we een nummer gingen maken over vrouwen en voetbal, leek het ons tof om een OranjeLeeuwin te hijsen in onze favoriete voetbalshirts van weleer. En wie konden we daarvoor nu beter vragen dan Jackie Groenen, de spelbepaler van het Nederlands elftal en 1. FFC Frankfurt met een voorliefde voor al wat retro is?
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Voor gek verklaard

SANTOS #11 gaat over alle soorten voetbalvrouwen die je maar bedenken kunt. Dus ook over die vrouwen voor wie het om uiteenlopende redenen onvoorstelbaar was dat ze de voetbalschoenen aantrokken, maar voor wie de bal bleef lonken, en dat immer zal blijven doen. Maak kennis met ​Conny - voorheen Coen - Koreman.
Film

Uit de archieven
van Johan Kramer (3)

Op speciaal verzoek van SANTOS opent regisseur Johan Kramer zijn archief vol schitterende voetbalfilmpjes. Twee keer per maand delen we zo’n pareltje. Vandaag is dat het verhaal van de 12-jarige Victor Mongay uit Barcelona. Victor heeft een zicht van slechts 0,08%, volgens doktoren te weinig om te rennen of te voetballen, laat staan om te scoren in Camp Nou, maar Victor trekt zich daar niets van aan. Nooit stoppen met dromen, vrienden en vriendinnen.
Gallery

9 foto’s van de eerste grote Ajax-invasie die u nog niet eerder zag

Het was de week van Ajax, kunnen we wel zeggen. De week van Real Madrid-Ajax natuurlijk, maar ook de week waarin het exact vijftig jaar geleden was dat Ajax in Parijs de veelbesproken beslissingswedstrijd tegen Benfica speelde, achteraf gezien de Europese doorbraak van de Amsterdammers. Fotograaf Johan van Gurp, destijds 20 jaar, vond een aantal niet eerder afgedrukte negatieven en neemt ons nog één keer mee terug naar 5 maart 1969, de dag dat zeker 30.000 Ajax-supporters Parijs overspoelden.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Vrouwen
met
ballen

Voetbal een mannenbolwerk? Welnee, vrouwen zijn overal. Op het veld, achter het doel, in de kantine, langs de lijn, op televisie, in de skyboxen, tussen de harde kern. SANTOS #11 staat in het teken van al die vrouwen in het voetbal. Van vrouwen met ballen in het bijzonder.