Stukje Stijl: Hoofdzaak

Woord: Arno Kantelberg
Gepost: 12-04-2018
Officieus Stijladviseur des Vaderlands Arno Kantelberg over hoeden, petten en voetbal. “Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.”

Beeld: VI Images
Eerder verschenen in SANTOS #03, november 2016.

Het was een ongewoon warme zomerdag in Londen en we zaten in gehuurde leunstoelen in Green Park. Op de kale klets van mijn reiskompaan Wilfried de Jong huisde een bruine Homburg, zojuist afgerekend bij Lock & Co Hatters, de oudste hoedenzaak – sinds 1676 – ter wereld.

De term ‘huisde’ gebruik ik hier niet lichtzinnig; de Homburg was van het rijzige soort, met een golvende gleuf. “De burgemeester onder de hoeden”, noemde Wilfried zijn nieuwe aankoop. In de koesterende zon liet hij zijn vingers even langs het zachte vilt gaan, alsof-ie ’m even proefde. “Als je oude foto’s van De Kuip ziet”, zei Wilfried, “dan zie je beneden de petten en boven de hoeden, zo’n hele ring vol.”

Arbeiders droegen petten, directeuren droegen hoeden.

Gert Bals met pet.

Voetbaltrainers die petten droegen, waren ook jongens van de gestampte pot: Kees Rijvers, Barry Hughes, Jack Charlton – niet toevallig allemaal trainers met een kalend bovendek.

Ik kan me eigenlijk maar één hoedendragende trainer herinneren: Joop Brand, in de jaren zeventig en tachtig trainer van clubs als Sparta en Telstar. Brand (ook kalend) droeg een geruite Trilby, zo’n gleufhoedje met een smalle rand die aan de achterkant omhoog wijst, aan de voorkant omlaag. De Trilby heeft een beetje een louche imago, het is een hoed die je draagt naar de paardenrennen. Zeker als je hem iets naar voren kantelt, is het een schalkse hoed (volgens Frank Sinatra wordt je uitstraling bepaald door de hoek waarmee je je hoed draagt). Als ik zo kijk naar de foto waarop Kees Rijvers en Joop Brand wat palaveren voorafgaand aan een wedstrijd tussen PSV en Go Ahead Eagles (zie onder), beeld ik me in dat Brand na afloop van de wedstrijd in zijn Ford Thunderbird is gestapt om twee blondines in bontjas op te halen voor een pretavond in Club Chantal. Terwijl hij daar de kurken nog eens flink liet knallen, zat Rijvers bij moeder de vrouw achter de piepers – spannender dan een tweede schep appelmoes ging het niet worden.

Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.

Petdrager Kees Rijvers (links) in gesprek met hoeddrager Joop Brand.

Hoe zit het eigenlijk met hoofddeksels op het veld? Spelers mogen uiteraard niets op de bol dragen. Toch zit er wel enige rek in die regel. Doelmannen mogen een pet dragen tegen het schijnsel van de zon, al is dat door de hoge stadions tegenwoordig niet meer nodig. Jammer eigenlijk. Wat zou ik Jeroen Zoet graag zien met zo’n flat cap die ze in de tv-serie Peaky Blinders dragen. Het zou een mooie ode zijn aan in 2016 overleden Gert Bals, de doelman met de pet die voor zowel PSV als Ajax keepte.

Doelman Leo van Straaten van Volendam droeg in de jaren zeventig een blauwe valhelm ter bescherming van zijn hoofd. Zoals Petr Cech (Arsenal) nog altijd een beschermende muts draagt en Cristian Chivu dat deed bij Internazionale.

Cristian Chivu met rugbyhelm.

Er is nog een uitzondering op de FIFA-regel, eentje met enige actuele relevantie. Het is de speelsters van het nationale team van Iran toegestaan een hijab te dragen om religieuze redenen (voor de helft zijn de speelsters overigens omgebouwde mannen; daar doen de ayatollahs dan weer niet moeilijk over).

Zou je dat aan de mannenkant ook kunnen doorvoeren? Zouden sikhs een tulband mogen dragen, spelers van Ajax een keppeltje (flauw, ik weet het)? Achter de religieuze hoed zit de gedachte dat je het hoofd bedekt omdat er nog iets boven je is, iets hogers. Het is in die zin niet alleen een teken van vroomheid, ook van bescheidenheid. Dat zou ik de voetballers van vandaag ook wat meer gunnen.

Barry Hughes (met pet) en Jules Ellerman (zonder pet) zijn blij met elkaar.

Arno Kantelberg is, naast hoofdredacteur van het tijdschrift Esquire, officieus Stijladviseur des Vaderlands.
Lees ook
Reportage

Handjes thuis
bij Roelof Luinge

Scheidsrechter Roelof Luinge nam in 2010 afscheid van het betaalde voetbal, maar stoppen met fluiten? Mooi niet. Op zijn 62ste fluit hij nog wekelijks amateurduels. Eerste klasse. Vier wedstrijden in vijf dagen? Geen punt. Langs de velden met Roelof, ex-topscheidsrechter, belastingambtenaar, cultfenomeen en liefhebber van alle drie de helften. Je moet hem alleen niet vernaggelen.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Retro
Jackie

SANTOS houdt van nu, maar ook heel erg van vroeger. Dus toen we een nummer gingen maken over vrouwen en voetbal, leek het ons tof om een OranjeLeeuwin te hijsen in onze favoriete voetbalshirts van weleer. En wie konden we daarvoor nu beter vragen dan Jackie Groenen, de spelbepaler van het Nederlands elftal en 1. FFC Frankfurt met een voorliefde voor al wat retro is?
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Voor gek verklaard

SANTOS #11 gaat over alle soorten voetbalvrouwen die je maar bedenken kunt. Dus ook over die vrouwen voor wie het om uiteenlopende redenen onvoorstelbaar was dat ze de voetbalschoenen aantrokken, maar voor wie de bal bleef lonken, en dat immer zal blijven doen. Maak kennis met ​Conny - voorheen Coen - Koreman.
Film

Uit de archieven
van Johan Kramer (3)

Op speciaal verzoek van SANTOS opent regisseur Johan Kramer zijn archief vol schitterende voetbalfilmpjes. Twee keer per maand delen we zo’n pareltje. Vandaag is dat het verhaal van de 12-jarige Victor Mongay uit Barcelona. Victor heeft een zicht van slechts 0,08%, volgens doktoren te weinig om te rennen of te voetballen, laat staan om te scoren in Camp Nou, maar Victor trekt zich daar niets van aan. Nooit stoppen met dromen, vrienden en vriendinnen.
Gallery

9 foto’s van de eerste grote Ajax-invasie die u nog niet eerder zag

Het was de week van Ajax, kunnen we wel zeggen. De week van Real Madrid-Ajax natuurlijk, maar ook de week waarin het exact vijftig jaar geleden was dat Ajax in Parijs de veelbesproken beslissingswedstrijd tegen Benfica speelde, achteraf gezien de Europese doorbraak van de Amsterdammers. Fotograaf Johan van Gurp, destijds 20 jaar, vond een aantal niet eerder afgedrukte negatieven en neemt ons nog één keer mee terug naar 5 maart 1969, de dag dat zeker 30.000 Ajax-supporters Parijs overspoelden.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Vrouwen
met
ballen

Voetbal een mannenbolwerk? Welnee, vrouwen zijn overal. Op het veld, achter het doel, in de kantine, langs de lijn, op televisie, in de skyboxen, tussen de harde kern. SANTOS #11 staat in het teken van al die vrouwen in het voetbal. Van vrouwen met ballen in het bijzonder.