Stukje Stijl: Hoofdzaak

Woord: Arno Kantelberg
Gepost: 12-04-2018
Officieus Stijladviseur des Vaderlands Arno Kantelberg over hoeden, petten en voetbal. “Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.”

Beeld: VI Images
Eerder verschenen in SANTOS #03, november 2016.

Het was een ongewoon warme zomerdag in Londen en we zaten in gehuurde leunstoelen in Green Park. Op de kale klets van mijn reiskompaan Wilfried de Jong huisde een bruine Homburg, zojuist afgerekend bij Lock & Co Hatters, de oudste hoedenzaak – sinds 1676 – ter wereld.

De term ‘huisde’ gebruik ik hier niet lichtzinnig; de Homburg was van het rijzige soort, met een golvende gleuf. “De burgemeester onder de hoeden”, noemde Wilfried zijn nieuwe aankoop. In de koesterende zon liet hij zijn vingers even langs het zachte vilt gaan, alsof-ie ’m even proefde. “Als je oude foto’s van De Kuip ziet”, zei Wilfried, “dan zie je beneden de petten en boven de hoeden, zo’n hele ring vol.”

Arbeiders droegen petten, directeuren droegen hoeden.

Gert Bals met pet.

Voetbaltrainers die petten droegen, waren ook jongens van de gestampte pot: Kees Rijvers, Barry Hughes, Jack Charlton – niet toevallig allemaal trainers met een kalend bovendek.

Ik kan me eigenlijk maar één hoedendragende trainer herinneren: Joop Brand, in de jaren zeventig en tachtig trainer van clubs als Sparta en Telstar. Brand (ook kalend) droeg een geruite Trilby, zo’n gleufhoedje met een smalle rand die aan de achterkant omhoog wijst, aan de voorkant omlaag. De Trilby heeft een beetje een louche imago, het is een hoed die je draagt naar de paardenrennen. Zeker als je hem iets naar voren kantelt, is het een schalkse hoed (volgens Frank Sinatra wordt je uitstraling bepaald door de hoek waarmee je je hoed draagt). Als ik zo kijk naar de foto waarop Kees Rijvers en Joop Brand wat palaveren voorafgaand aan een wedstrijd tussen PSV en Go Ahead Eagles (zie onder), beeld ik me in dat Brand na afloop van de wedstrijd in zijn Ford Thunderbird is gestapt om twee blondines in bontjas op te halen voor een pretavond in Club Chantal. Terwijl hij daar de kurken nog eens flink liet knallen, zat Rijvers bij moeder de vrouw achter de piepers – spannender dan een tweede schep appelmoes ging het niet worden.

Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.

Petdrager Kees Rijvers (links) in gesprek met hoeddrager Joop Brand.

Hoe zit het eigenlijk met hoofddeksels op het veld? Spelers mogen uiteraard niets op de bol dragen. Toch zit er wel enige rek in die regel. Doelmannen mogen een pet dragen tegen het schijnsel van de zon, al is dat door de hoge stadions tegenwoordig niet meer nodig. Jammer eigenlijk. Wat zou ik Jeroen Zoet graag zien met zo’n flat cap die ze in de tv-serie Peaky Blinders dragen. Het zou een mooie ode zijn aan in 2016 overleden Gert Bals, de doelman met de pet die voor zowel PSV als Ajax keepte.

Doelman Leo van Straaten van Volendam droeg in de jaren zeventig een blauwe valhelm ter bescherming van zijn hoofd. Zoals Petr Cech (Arsenal) nog altijd een beschermende muts draagt en Cristian Chivu dat deed bij Internazionale.

Cristian Chivu met rugbyhelm.

Er is nog een uitzondering op de FIFA-regel, eentje met enige actuele relevantie. Het is de speelsters van het nationale team van Iran toegestaan een hijab te dragen om religieuze redenen (voor de helft zijn de speelsters overigens omgebouwde mannen; daar doen de ayatollahs dan weer niet moeilijk over).

Zou je dat aan de mannenkant ook kunnen doorvoeren? Zouden sikhs een tulband mogen dragen, spelers van Ajax een keppeltje (flauw, ik weet het)? Achter de religieuze hoed zit de gedachte dat je het hoofd bedekt omdat er nog iets boven je is, iets hogers. Het is in die zin niet alleen een teken van vroomheid, ook van bescheidenheid. Dat zou ik de voetballers van vandaag ook wat meer gunnen.

Barry Hughes (met pet) en Jules Ellerman (zonder pet) zijn blij met elkaar.

Arno Kantelberg is, naast hoofdredacteur van het tijdschrift Esquire, officieus Stijladviseur des Vaderlands.
Lees ook
SANTOS #14: Engeland special

Robin van Persie:
‘Engeland heeft
ons gevormd’

Sinds zijn afscheid als voetballer doet Robin van Persie nog maar weinig van zich spreken in de Nederlandse media, maar toen we hem voor onze Engeland-special naar zijn liefde voor voetballand Engeland vroegen, raakte hij niet uitgepraat. Over de magie van Highbury, trainen met Dennis Bergkamp, ‘de hairdryer’ van Sir Alex Ferguson, Boxing Day en Stoke City-uit.
SANTOS #08: MESSI'S MISSIE

De dribbelkunst van
Lionel Messi
volgens Jan Mulder

Probeer de ongeëvenaarde dribbelkunst van Lionel Andrés Messi eens groots te duiden, vroeg SANTOS aan Jan Mulder. Dat lukte met verve, al vond Jan zelf van niet. “Messi heeft ons dribbels geschonken die je met de uitvinding van Johannes Gutenberg, en Laurens Janszoon Coster zo u wilt, niet kunt duiden aan de nabestaanden van SANTOS-lezers. Je moet het hebben gezien.”
Interview

Being
Berry

Zijn halve leven geleden won Hubertus Aegidius Hermanus van Aerle in één maand tijd de Europacup I met PSV en het EK met Oranje. Rijk werd hij er niet van, althans: niet in financiële zin. De cultheld bleef altijd in Helmond wonen, die schitterende, grote stad van HVV, Het Haagje, ‘Skiete Willy’ en Berry de Musical.
Reportage

Welcome to Madchester

Nergens zijn voetbal en popmuziek zo verweven als in Manchester, de stad van City en United, maar ook van Oasis, The Stone Roses, New Order en andere bands. Hoe is die jaloersmakende verstrengeling ontstaan? We gingen in ‘Madchester’ op zoek naar het antwoord, van de pubs in Ancoats tot in het slaperige Moston.
Overig

Nice to meet you,
Mister Best

Wilfried de Jong brengt in SANTOS geregeld een ode aan een overleden voetballer door hem voor een dag terug te halen op aarde. George Best (1946-2005) was de eerste die neerdaalde, op zoek naar Louis van Gaal, Memphis en - vooruit - een paar mooie vrouwen.
SANTOS #14: Engeland special

Please
don't go

Een bakermat van nostalgie, maar ook van het moderne voetbalkapitalisme; geen voetballand is zo contrastrijk als Engeland. Voor SANTOS #14 doken onze fotografen, schrijvers en tekenaars met liefde in de Engelse voetbalcultuur, juist in deze tijden van Brexit.