Stukje Stijl: Hoofdzaak

Woord: Arno Kantelberg
Gepost: 12-04-2018
Officieus Stijladviseur des Vaderlands Arno Kantelberg over hoeden, petten en voetbal. “Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.”

Beeld: VI Images
Eerder verschenen in SANTOS #03, november 2016.

Het was een ongewoon warme zomerdag in Londen en we zaten in gehuurde leunstoelen in Green Park. Op de kale klets van mijn reiskompaan Wilfried de Jong huisde een bruine Homburg, zojuist afgerekend bij Lock & Co Hatters, de oudste hoedenzaak – sinds 1676 – ter wereld.

De term ‘huisde’ gebruik ik hier niet lichtzinnig; de Homburg was van het rijzige soort, met een golvende gleuf. “De burgemeester onder de hoeden”, noemde Wilfried zijn nieuwe aankoop. In de koesterende zon liet hij zijn vingers even langs het zachte vilt gaan, alsof-ie ’m even proefde. “Als je oude foto’s van De Kuip ziet”, zei Wilfried, “dan zie je beneden de petten en boven de hoeden, zo’n hele ring vol.”

Arbeiders droegen petten, directeuren droegen hoeden.

Gert Bals met pet.

Voetbaltrainers die petten droegen, waren ook jongens van de gestampte pot: Kees Rijvers, Barry Hughes, Jack Charlton – niet toevallig allemaal trainers met een kalend bovendek.

Ik kan me eigenlijk maar één hoedendragende trainer herinneren: Joop Brand, in de jaren zeventig en tachtig trainer van clubs als Sparta en Telstar. Brand (ook kalend) droeg een geruite Trilby, zo’n gleufhoedje met een smalle rand die aan de achterkant omhoog wijst, aan de voorkant omlaag. De Trilby heeft een beetje een louche imago, het is een hoed die je draagt naar de paardenrennen. Zeker als je hem iets naar voren kantelt, is het een schalkse hoed (volgens Frank Sinatra wordt je uitstraling bepaald door de hoek waarmee je je hoed draagt). Als ik zo kijk naar de foto waarop Kees Rijvers en Joop Brand wat palaveren voorafgaand aan een wedstrijd tussen PSV en Go Ahead Eagles (zie onder), beeld ik me in dat Brand na afloop van de wedstrijd in zijn Ford Thunderbird is gestapt om twee blondines in bontjas op te halen voor een pretavond in Club Chantal. Terwijl hij daar de kurken nog eens flink liet knallen, zat Rijvers bij moeder de vrouw achter de piepers – spannender dan een tweede schep appelmoes ging het niet worden.

Een hoed is een statement. Het geeft je persoonlijkheid, ook al is het niet altijd de persoonlijkheid die je zelf zou willen. Memphis Depay weet daar alles van.

Petdrager Kees Rijvers (links) in gesprek met hoeddrager Joop Brand.

Hoe zit het eigenlijk met hoofddeksels op het veld? Spelers mogen uiteraard niets op de bol dragen. Toch zit er wel enige rek in die regel. Doelmannen mogen een pet dragen tegen het schijnsel van de zon, al is dat door de hoge stadions tegenwoordig niet meer nodig. Jammer eigenlijk. Wat zou ik Jeroen Zoet graag zien met zo’n flat cap die ze in de tv-serie Peaky Blinders dragen. Het zou een mooie ode zijn aan in 2016 overleden Gert Bals, de doelman met de pet die voor zowel PSV als Ajax keepte.

Doelman Leo van Straaten van Volendam droeg in de jaren zeventig een blauwe valhelm ter bescherming van zijn hoofd. Zoals Petr Cech (Arsenal) nog altijd een beschermende muts draagt en Cristian Chivu dat deed bij Internazionale.

Cristian Chivu met rugbyhelm.

Er is nog een uitzondering op de FIFA-regel, eentje met enige actuele relevantie. Het is de speelsters van het nationale team van Iran toegestaan een hijab te dragen om religieuze redenen (voor de helft zijn de speelsters overigens omgebouwde mannen; daar doen de ayatollahs dan weer niet moeilijk over).

Zou je dat aan de mannenkant ook kunnen doorvoeren? Zouden sikhs een tulband mogen dragen, spelers van Ajax een keppeltje (flauw, ik weet het)? Achter de religieuze hoed zit de gedachte dat je het hoofd bedekt omdat er nog iets boven je is, iets hogers. Het is in die zin niet alleen een teken van vroomheid, ook van bescheidenheid. Dat zou ik de voetballers van vandaag ook wat meer gunnen.

Barry Hughes (met pet) en Jules Ellerman (zonder pet) zijn blij met elkaar.

Arno Kantelberg is, naast hoofdredacteur van het tijdschrift Esquire, officieus Stijladviseur des Vaderlands.
Lees ook
Reconstructie

De dag dat filmster
Jayne Mansfield
Het Kasteel veroverde

Uit het niets stond ze daar op het veld, Jayne Mansfield, de Amerikaanse seksbom, voorafgaand aan de Eredivisiewedstrijd Sparta-DOS in 1957. Het had nogal wat impact op Het Kasteel, vooral op vedette Rinus ‘De Rots’ Terlouw.
SANTOS #04: DE KLASSIEKER

Gaston
Taument

“Ik train meerdere teams, maar het liefst zou ik alleen techniektraining geven aan de allerkleinsten. Die het voetbal nog aan het ontdekken zijn, die staan te stampvoeten als de training niet doorgaat door de regen, die vol trots vertellen over hun doelpuntjes in het weekeinde. Geen contractgedoe, geen zaakwaarnemers of scouts van Engelse clubs met tassen geld eromheen. Dat is de essentie. Dat is geweldig.”
Overig

Ciao, Marco

Zijn afscheid in San Siro op 18 augustus 1995 voelde zo ongelooflijk, dat de toen zestienjarige Sjoerd Mossou besloot het niet te geloven. Marco van Basten was zijn held, en helden stopten niet. Hij was pas dertig, godverdomme.
Beeldreportage

De vlucht van
scheidsrechter Pijper

Bij het grasduinen in de beeldbanken stuitten we op een aantal fascinerende foto’s van de wedstrijd NAC-Ajax van 16 september 1973. Of eigenlijk: van ná de wedstrijd, toen scheidsrechter Henk Pijper – die in de laatste seconden de 3-3 van NAC afkeurde – op de vlucht moest voor ontstemde NAC-supporters. Kijk en verwonder uzelf (en let vooral op die politiehond en de ‘vluchtauto’, in allerijl gecharterd nadat de deur van een politiewagen niet open ging).
SANTOS #10: Voetbalreisgids

Tien tips
voor de ideale
voetbaltrip

Nu het nieuwe voetbalseizoen in alle hevigheid is losgebarsten en de Nederlandse ploegen in Europa hun tegenstanders kennen, kunnen de voetbaltripjes weer worden geboekt. De redactie van SANTOS geeft reisadvies.
SANTOS #11: HUP VROUWEN

Retro
Jackie

SANTOS houdt van nu, maar ook heel erg van vroeger. Dus toen we een nummer gingen maken over vrouwen en voetbal, leek het ons tof om een OranjeLeeuwin te hijsen in onze favoriete voetbalshirts van weleer. En wie konden we daarvoor nu beter vragen dan Jackie Groenen, de spelbepaler van het Nederlands elftal met een voorliefde voor al wat retro is?