Twee bloedgroepen, één lichaam

Woord: Bart Vlietstra
Gepost: 28-10-2018
Vrolijk op de foto met de aartsrivaal, daar wilden clubs, spelers en oud-spelers best aan meewerken. Ajax en Feyenoord streven naar normalisering van De Klassieker. “Het lijkt wel of we de boel komen overvallen daarzo.”

Beeld: Casper Rila
Eerder verschenen in SANTOS #04, oktober 2017.

Het stoort Sjaak Swart al jaren, dat overspannen gedoe tussen Ajax en Feyenoord. Tussen de harde kernen welteverstaan, want op elk ander niveau (directies, personeel, oud-spelers en spelers) staat vrijwel iedereen op goede voet met elkaar. “Zoals het hoort”, vindt Swart.

Daarom stemde hij in met de covershoot voor deze SANTOS, die in het teken staat van normalisering van De Klassieker. In normaal Nederlands: schei uit met oorlogje spelen over de rug van de liefhebber. Wat zag Swart al niet voorbijkomen? Rellen in de treinen, in stadions, op weilanden zelfs, ver weg van waar voetbalwedstrijden gespeeld worden. Met gewonden, een dode en heel veel angst en afkeer tot gevolg. De lontjes over en weer zijn bijna onvindbaar, zo kort zijn ze. Dieptepunt? Misschien wel dat zelfs wedstrijden tussen de hoogste jeugdelftallen moeten worden afgewerkt in professionele stadions met drie man politie op één supporter.

De bijnaam Mister Ajax draagt Swart met onverholen trots. Het wordt tijd voor meer actie. Swart zong daarom al eens Feyenoord-lied Hand in Hand bij het Voetballer van het Jaar Gala. Getriggerd werd hij door een oproep tot verdraagzaamheid van de broer van de door zwaar hersenletsel getroffen Ajax-speler Appie Nouri.

Het aantal complimenten voor die actie oversteeg het aantal haatberichten ruimschoots. Toch hakten die laatste er het meest in, bij Swart. “Het is tragisch. Je zingt gewoon een liedje. Alsof je daarmee je club verraadt. Wat een onzin. Iedereen weet dat ik nog steeds bloedchagrijnig ben als Ajax verliest.”

Thermometer

Waarvan akte. Een dag na het verlies van Ajax tegen Rosenborg is er geen spoortje toeschietelijkheid bij Swart als hem gevraagd wordt een voetbalkloffie en -schoenen aan te trekken voor de shoot waarvoor hij en vijf anderen poseren. “Je moet al blij zijn dat ik er ben. Dit is echt een slechte dag voor mij.”

Ach, het past ook wel bij Swart, bij de club die hij vertegenwoordigt. De illustere oud-rechtsbuiten is de vleesgeworden thermometer van Ajax, club met flair en toch ook volks en eigenwijs en soms zo nurks als wat.

Ben Wijnstekers kan erom lachen. “Mooie actie”, beoordeelt de oud-aanvoerder van Feyenoord het gezang van Sjaak op het gala. “Ik vond Sjaak de laatste jaren een beetje doorslaan in zijn fanatisme. Dat gefrustreerde filmpje nadat Ajax op de laatste speeldag de titel verloor door gelijk te spelen bij De Graafschap vond ik Sjaak-onwaardig”, meent Bennie, daarmee in zekere zin voldoend aan het cliché dat Feyenoorders te veel bezig zijn met Ajax.

Ze kunnen goed met elkaar. Samen zijn ze vaak bondscoach bij de oud-internationals. “Dan is Sjaak een lieve, gezellige, warme man”, vindt Wijnstekers.

Swart, langzaam ontdooiend: “Bennie is ook een schat.”

De ‘schat’ trekt zonder enig terughoudendheid het retrotrainingspak aan dat voor hem klaarligt. Voetbalschoenen hoefden niet apart geregeld te worden. Ben nam zijn eigen adidasjes wel mee. Hij weet: zo zien Feyenoorders hem graag: zonder opsmuk, sportief, klaar voor de strijd. Zijn bruine kleurtje is niet van de zonnebank, maar komt doordat hij in de zomer dagelijks door het hele land trainingen geeft aan “zeker tachtig” enthousiaste kinderen die de speciale Feyenoord-trainingskampen en -clinics bezoeken.

Het is tamelijk opvallend hoe meewerkend – op zeker moment zelfs uitgesproken vrolijk – de huidige spelers van Ajax en Feyenoord zijn tijdens de shoot. Joël Veltman en Kasper Dolberg voldoen aan elk verzoek van fotograaf Casper Rila, terwijl de eerste maanden van het seizoen voor hen toch pittig waren. Jean-Paul Boëtius gaat na een uur zelf achter de camera staan en begint Tonny Vilhena te instrueren. Vilhena moet zijn been iets hoger optillen en Boëtius eist dat zijn ploegmaat meer lacht. Want die lach “is gewoon mooi”, aldus Boëtius.

Middelvingers

Lachen. Dat zouden ze op de tribunes ook wat meer moeten doen tijdens De Klassieker, weerklinkt uit de gesprekjes tussen de shoot door.

Swart neemt een slok koffie. Minzaam zegt hij: “De weegschaal is onder de fans naar de verkeerde kant gekletterd.” Veltman: “Het is eigenlijk niet normaal, die haat die je in sommige ogen ziet.”

Vilhena vertelt over die keer dat hij met ploeggenoot Bilal Basacikoglu vlak langs het publiek in de ArenA liep. “Dan krijg je van alles naar je hoofd. Kakkerlak en zo. We reageerden niet, dat heeft geen zin. Het verwondert me, die agressieve toon. Als we voor Oranje spelen, staan ze ons aan te moedigen. Zoals Feyenoord-fans ook juichen als een Ajacied scoort op een groot toernooi. Trekken die jongens daarna een Ajax-shirt aan, dan haten ze hun weer. Ik snap dat niet.”

Boëtius: “Ik sta er dubbel in. Ik geniet wel van het opgefokte sfeertje, je proeft de energie, het verlangen. Maar als je echt gaat luisteren, is het is best erg wat er door sommigen geroepen wordt.”

Zelfs tijdens jeugdwedstrijden tussen Feyenoord en Ajax wordt er fanatiek meegeleefd, merkt Veltman. “Vooral op Varkenoord. Daar word je een partij uitgescholden. Ik weet niet hoe het is als Feyenoord-spelers aankomen bij de ArenA, maar als wij bij De Kuip arriveren, zie je al allemaal middelvingers. Dat motiveert ons alleen maar, al is het best absurd als je er goed over nadenkt. Alsof we de boel komen overvallen daarzo. We komen om een potje te voetballen en gaan daarna keurig weer weg.”

Vilhena: “Wij voetballers staan er anders in. Ik zie Ajacieden niet als vijanden, maar als collega’s, sommigen zelfs als vrienden. Hakim Ziyech is een goede vriend van me. Dat is zo gegroeid vanuit jeugdwedstrijden. Hij is een heel lieve, zachtaardige jongen, die nooit uit de hoogte doet. We steunen elkaar in moeilijke tijden. Ik laat me er niet door leiden wat sommige supporters daarvan vinden. Ze hoeven niet bang te zijn dat we elkaar sparen tijdens wedstrijden, dan ga je er allebei vol op.”

Swart knikt. Zo is het altijd geweest, weet hij. “We hebben een andere bloedgroep, maar vormen één lichaam; zo moet je het zien. Ik was vooral goed met Coentje Moulijn. Coentje, God hebbe zijn ziel, wat een aardige man was dat. En ook een geweldige buitenspeler natuurlijk. Hij stond op links, ik op rechts, dus bij de aftrap zaten we dan lekker te keuvelen. ‘Nou onze verdedigers zijn weer bang voor je, Coen’, zei ik dan. Niet dat nerveuze gedoe dat je tegenwoordig ziet.”

Swart rept zelfs over grote feesten na afloop met de spelersvrouwen erbij. “Feyenoorders kwamen naar de Bastille op Het Leidseplein, wij gingen naar ’t Haantje of een andere Rotterdamse kroeg.”

Ook tussen de fans was er niet veel gedonder, weet hij. “Dat kwam later. Hoorde je dat Van Basten en Van ’t Schip bij een bezoek aan een concert vijf keer De Kuip moesten rondrennen om aan Feyenoord-supporters te ontkomen.”

Hakim Ziyech is een goede vriend van me. Ik laat me er niet door leiden wat sommige supporters daarvan vinden. Ze hoeven niet bang te zijn dat we elkaar sparen tijdens wedstrijden, dan ga je er allebei vol op.
Tonny Vilhena

Wijnstekers zag het hooliganisme met eigen ogen oprukken. Op de tribune tussen zijn vader en moeder zag hij in 1974 de hooligans van Tottenham Hotspur rellen in De Kuip. “Toen is dat overgeslagen. Niet alleen Ajax-Feyenoord werd steeds meer een veldslag, ook bij FC Den Haag of NAC hing iedereen in de hekken of klom eroverheen. Bij corners kreeg je de halve huisraad naar je hoofd. Het grappige is dat de harde jongens van toen nu proberen de jonge hooligans te corrigeren.”

Orkaan

Oh ja, wat van het zestal ook heel duidelijk moet zijn: laat Feyenoord-Ajax en Ajax-Feyenoord alsjeblieft geen gezapige potjes worden. De sportieve rivaliteit maakt De Klassieker tot een wedstrijd als geen ander in Nederland.

Swart: “To-taal anders dan die tegen PSV. Twee mooie clubs uit de grootste steden. PSV leefde bij ons veel minder. Iedereen leeft naar De Klassieker toe.”

Boëtius: “Het is een van de redenen dat ik naar Nederland ben teruggekeerd. Dit zijn wedstrijden die je bloed sneller doen stromen.”

Dolberg: “Ze maken een man van je.”

Allemaal speelden ze al in de jeugd mini-Klassiekers. Dolberg maar eentje, de rest veel meer.

Vilhena: “Het was altijd drukker als we tegen Ajax speelden in de jeugd. Vooral op Varkenoord, dan kwamen er fans die normaal eigenlijk alleen bij het eerste kijken. Met fakkels en alles. Dan voelde je al: dit is speciaal.”

Wijnstekers: “Het leek alsof je al in die grote Kuip speelde waar je op zondag Van Hanegem en Cruijff zag duelleren. Je moest de eer van je stad, van dat shirt, verdedigen.”

Swart: “Vroeger waren het heel andere wedstrijden. Acht Amsterdammers bij Ajax, acht Rotterdammers bij Feyenoord. Nu plukken ze spelers overal vandaan. Een Colombiaan of een Braziliaan kent de sentimenten die er zijn niet, een jongen uit de eigen jeugd wel.”

Boëtius: “Maar je hebt nu social media. In de week voor De Klassieker stroomt dat vol. Ik heb nu geen social media meer. Dat scheelt.”

Dolberg: “Ik wel. Maar zelfs zonder dat proef je meteen dat het iets bijzonders is. Dat voel je al als je die tunnel uitkomt. Een orkaan van geluid, je verstaat niets of niemand meer. Je voelt vijandigheid zoals je die nergens treft. Doet me denken aan Brøndby-Kopenhagen, de klassieker van Denemarken. Daar zijn ook geen uitfans meer toegestaan. Maar dit is nog iets heftiger.”

Boëtius: “Op straat in Rotterdam hoor ik: ‘Pakken dat 020.’ Ik kom uit een Feyenoord-familie, met ooms en neven die lid zijn van supportersgroeperingen. Je mag bij wijze van spreken alle wedstrijden verliezen, als je maar van Ajax wint. Dan word je bij terugkomst ontvangen met vuurwerk en alles. Dat wil ik echt nog een keer meemaken.”

Krankzinnig

Winnen van de rivaal is een blijvende herinnering. Veltman: “Scoren helemaal. Ik heb twee keer de winnende gemaakt, één keer voor Ajax en helaas ook één keer voor Feyenoord. Wat dat losmaakt... onvoorstelbaar. Via social media kreeg ik allemaal berichten van Feyenoorders met hartjes erin en ‘dank je wel’ en ‘Joël is een Feyenoorder’ en ‘dit was de mooiste goal van het seizoen’. Ik moet erom lachen. Ach, ik heb ze ook een keer pijn gedaan.”

Dolberg: “In die potjes haal ik het beste uit mezelf, heb ik gemerkt. Er was een Feyenoord-fan die maar naar me blééf schreeuwen. Geweldig gevoel om die mond, en ook al die anderen, te snoeren met een doelpunt.”

Swart lacht. “Ja knul, ik ken die sensatie. 19 goals in 36 Klassiekers. Als rechtsbuiten nog wel. Is dat veel of niet? Zal waarschijnlijk niemand meer aankomen. Spelers gaan zo snel weg. Terwijl scoren in De Klassieker... een mooiere sensatie ga je niet meemaken.”

Boëtius mocht het eveneens ervaren. Bij zijn debuut nota bene. “Het is nog steeds het hoogtepunt in mijn carrière. Ik blijf er Ronald Koeman eeuwig dank baar voor. Ik keek tijdens de warming-up een keer omhoog. Het gevoel dat vanaf de tribunes kwam, was zó indrukwekkend, zó intens dat ik het daarna niet meer durfde. Het moment dat speaker Peter Houtman mijn naam schreeuwde nadat ik had gescoord en daarop die juichorkaan, is misschien wel het mooiste moment uit mijn leven.”

Swart: “Ik vind Ajax de mooiste club, maar Feyenoord ook mooi. De Kuip is toch prachtig? Mag je dan weer niet zeggen. En het stomme: als ik een Feyenoord-fan in zijn eentje ontmoet, wil-ie vaak een selfie met me. Maar als ze dan samen zijn, gaan ze stoer doen. Die haat en nijd moet eruit. Dat er geen uit-supporters meer zijn, is krankzinnig. Dat maakte die wedstrijd juist zo mooi.”

Wijnstekers: “Ik herinner me dat er in mijn tijd vakken vol Feyenoord-supporters in het Olympisch Stadion zaten. Het volume van de ene kant oversteeg dat van de andere kant niet extreem. Wat ik frappant vind, is dat ze bijna hetzelfde zingen. Feyenoorders zingen: ‘Wie niet springt die is een jood.’ Ajacieden zingen: ‘Wie niet springt die is geen jood.’’

Swart: “Ik snap sowieso niet dat er altijd benamingen als joden of kakker-lakken moeten worden bijgehaald.”

Rijp

Na het vreselijke lot dat Nouri trof, was er ineens liefde. Veltman: “Feyenoord-fans schreven gedichten voor hem, iedereen vond het prachtig dat Feyenoord-spelers met Nouri-shirtjes liepen. Prachtig. Ik kan me niet voorstellen dat je dan weer de vreselijkste dingen gaat roepen een paar maanden later.”

Wijnstekers: “Ik help het je hopen, maar vrees ervoor.”

Boëtius: “Je zou misschien moeten doorpakken. Probeer het weer eens met uitfans. Geef het een kans op voorwaarde dat iedereen zich gedraagt. Misschien is de tijd er nu rijp voor.”

Swart: “Ik weet hoe moeilijk het is, maar je moet dat voetbal niet te groot maken. De meest bijzondere Klassieker voor mij is die van 26 mei 1960. We speelden een beslissingswedstrijd tegen Feyenoord. Het werd 5-1 in Amsterdam. We speelden geweldig, ik scoorde nog een mooie goal. Maar zelfs als we hadden verloren, was het de mooiste geweest omdat ik die dag mijn vrouw ontmoette.”

Bestel nu SANTOS #04, ons tijdloze nummer geheel en al in teken van De Klassieker, en krijg een paar al even klassieke SANTOS-sokken cadeau!

Ben Wijnstekers

Geboren: 31 augustus 1955, Rotterdam
Debuut: 7 juni 1976
Speler van Feyenoord: 1976-1988
Positie: Back
Trivia: Bijgenaamd Mister Feyenoord, voorheen aanvoerder van Feyenoord en Oranje, thans trainer bij Feyenoord Soccer Schools en gastheer bij tal van evenementen.

Sjaak Swart

Geboren: 3 juli 1938, Muiderberg
Debuut: 16 september 1956
Speler van Ajax: 1956-1973
Positie: Rechtsbuiten
Trivia: Bijgenaamd Mister Ajax, won driemaal de Europa cup I en nog talloze prijzen in de jaren zestig en zeventig. Speelt nog steeds voor Lucky Ajax, daarnaast drukbezet zaakwaarnemer.

Tonny Vilhena

Geboren: 3 januari 1995, Maassluis
Debuut: 22 januari 2012
Speler van Feyenoord: 2012-heden
Positie: Middenvelder
Trivia: Vilhena werd Europees kampioen onder zeventien jaar met Oranje. Benutte de beslissende strafschop in de finale tegen Duitsland.

Kasper Dolberg

Geboren: 6 oktober 1997, Silkeborg (Denemarken)
Debuut: 26 juli 2016
Speler van Ajax: 2016-heden
Positie: Spits
Trivia: Dolberg werd opgeleid door Silkeborg. Kwam daarna naar Ajax en werd in het seizoen 2016-2017 verkozen tot grootste talent van de Eredivisie.

Jean-Paul Boëtius

Geboren: 22 maart 1994, Rotterdam
Debuut: 28 oktober 2012
Speler van Feyenoord: 2012-2015 en 2017-2018
Positie: Vleugelaanvaller
Trivia: Kwam op zijn twaalfde in de jeugdopleiding. Speelde tussendoor voor FC Basel (Zwitserland) en Racing Genk (België). Vertrok onlangs naar het Duitse FSV Mainz 05.

Joël Veltman

Geboren: 15 januari 1992, Velsen
Debuut: 19 augustus 2012
Speler van Ajax: 2012-heden
Positie: Back of centrumverdediger
Trivia: Momenteel herstellende van een zware knieblessure.

Lees ook
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van FC Utrecht
in 51 foto’s

Fotograaf en stadionfetisjist Marco Magielse reist deze maanden langs de achttien Eredivisie-stadions om ze op geheel eigen wijze vast te leggen. Dit keer Stadion Galgenwaard van FC Utrecht zoals je het nog niet eerder zag.
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van FC Utrecht:
de Galgenwaard als huiskamer

Op zoek naar de ziel van onze achttien Eredivisie-stadions vragen SANTOS en de Eredivisie CV een legertje insiders, van een beetje bekend tot heel bekend, wat hun club voor hen betekent. Jean-Paul Rison (1990), bekend van het voetbalpraatprogramma FC Afkicken en nu werkzaam voor Eurosport, bezocht zo’n 150 stadions in een stuk of 10 landen, maar uiteindelijk gaat er voor hem niets boven de Galgenwaard.
SANTOS #09: NAAR HET STADION

21 redenen om
SANTOS #09
in huis te halen

Wij van SANTOS houden van stadioncultuur, van samen in hetzelfde vak, van samen lachen en samen huilen, van hopen tegen beter weten in. We vonden het de hoogste tijd om die liefde op papier te zetten, de hoogste tijd voor SANTOS #09 dus.
Reportage

Welcome to Madchester

Nergens zijn voetbal en popmuziek zo verweven als in Manchester, de stad van City en United, maar ook van Oasis, The Stone Roses, New Order en andere bands. Hoe is die jaloersmakende verstrengeling ontstaan? We gingen in ‘Madchester’ op zoek naar het antwoord, van de pubs in Ancoats tot in het slaperige Moston.
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van De Graafschap
in 59 foto’s

Fotograaf en stadionfetisjist Marco Magielse reist deze maanden langs de achttien Eredivisie-stadions om ze op geheel eigen wijze vast te leggen. Vandaag De Vijverberg van De Graafschap op op z’n aller-, allermooist.
SANTOS #09: NAAR HET STADION

De ziel van De Graafschap:
prijzenkast vol verhalen

Op zoek naar de ziel van onze achttien Eredivisie-stadions vragen SANTOS en de Eredivisie CV een legertje insiders, van een beetje bekend tot heel bekend, wat hun club voor hen betekent. Vandaag Sjoerd Weikamp, lid van de Raad van Commissarissen van De Graafschap en bovenal supporter.